تبليغاتX
www.star-s.ir بزودی در سایت ستاره ثریا در خدمت دوستان خواهیم بود ستاره ثریا
اگر علم و ایمان به ستاره ثریا آویخته باشد همانا مردانی از ایران به آن دست یابند
آموزش کامپيوتر :

دوستان دات نت :: دریافت کد لینک باکس

موضوع: نمایش:
  ایجاد تصاویر بصورت دینامیک در ASP.NET 334
  آموزش دلفی (بخش دوم) 454
  آموزش SQL Server (قسمت دوم) 181
  آموزش رجیستری شماره 34   76
  Honeypot ها - قسمت آخر 163
  آموزش PHP (قسمت اول) 153
  آموزش اينترنت (بخش 3)   196
  دو شاخص مهم شبکه، پهنای باند و ميزان تاخير 419
  آموزش اينترنت (قسمت پاياني) 200
  بهترين چت دنيا -
  آموزش Asp.net ( قسمت اول) 183
  سايت تخصصي نرم افزار هاي موبايل -
  چطور به يه پورت Telnet کنيم ؟ 123
  آموزش رجیستری شماره 29 137
  آموزش رجیستری شماره 33 68
  پورتال چيست؟ 115
  آموزش Excel - بخش اول 1982
  مقدمه اي بر مفاهيم تست نفوذپذيري 163
  چگونه تشخيص دهيم که يک برنامه در حال اجراست؟ 113
  مفاهيم بنيادی vb   113
  آموزش نوشتن ماکرو ويروس 171
  VPN چيست؟ (بخش اول) 299
  ایجاد یک الگوی سفارشی برای Web Formها   287
  آموزش رجیستری شماره 18 114
  آموزش Excel - بخش 5    1141
  RAID رید چیست؟ 188
  هشت سؤال رايج در مورد ويستا Windows Vista 142
  آموزش اکسس 2126
  آموزش دلفي (بخش چهارم)   167
  تنظيم فونت استاندارد براي آفيس ( تمام ويندوزها) 52
  چند نکته در مورد XMMS 43
  عدم تغيير Desktop 53
  آموزشDirectX-Graphic (قسمت سوم) 124
  آموزش Asp.net ( قسمت چهارم )    398
  RAID رید چیست؟ 188
  آموزش Word - بخش سوم 1339
  هشت سؤال رايج در مورد ويستا Windows Vista 142
  آموزش دلفي (بخش چهارم) 167
  آموزش اينترنت (بخش 1) 234
  چند نکته در مورد XMMS 43
  آموزش رجیستری شماره 29 137
  آموزشDirectX-Graphic (قسمت سوم) 124
  آموزش Asp.net ( قسمت پنجم )    299
  آموزش رجيستري شماره57 ~~اضافه کردن Copy to و Move to به رايت کليک موس   72
  فارسي کردن منوي استارت 184
  Honeypot ها - قسمت دوم 163
  آموزش رجیستری شماره 18 114
  نحوه کاهش حجم تصاوير در فتوشاپ   232
  آشنايي با ويروس W32 Rbot-UU 117
  ایجاد تصاویر بصورت دینامیک در ASP.NET 334
   آشنایی با Microsoft Office 2003 1176
  آشنايي با حملات اينترنتي از نوع DOS (بخش اول) 131
  تنظيم اندازه حافظه مجازي در نسخه هاي مختلف ويندوز 38
  فارسي کردن منوي استارت 184
  نحوه ارتقاي ويندوز 98 بدون ثبت نام کردن 103
  آموزش رجیستری شماره3 ~~تغییر دادن گروه بندی نوار تکلیف (TASKBAR )   117
  چگونه تنظيمات سيستم خود را به کامپيوتر هاي ديگر منتقل کنيم ؟ 205
  نحوه کاهش حجم تصاوير در فتوشاپ   232
  RAID رید چیست؟ 188
  VPN چيست؟ (بخش اول) 299
  ایجاد تصاویر بصورت دینامیک در ASP.NET 334
  آشنايي با TelNet 120
  قابليت هاى فناورى اطلاعات (1)   126
  بدون هيچ برنامه اي درايوهاي خود را مخفي کنيم ؟   166
  آموزش رجیستری شماره 49 86
  آموزش سخت افزار - بخش نهم 647
  دريافت فايلهاي فلش از مرورگر توسط Flash Favorite 1.4.5 44
  بازيهاي مورد علاقه تان را خودتان طراحي کنيد ! 125
  آموزش اکسس   2126
  بررسی شیئ DataView در ASP.NET 275
  تبديل متن به گرافيک در جاوا اسکريپت 106
  رايت سي دي ( بخش دوم )   40
  تقسيم بندي آدرس هاي ip 116
  چطور از ipEye براي پورت اسکنينگ استفاده کنيم ؟ 130
  تبديل فيلمهاي قديمي به DVD يا CD   58
+ نوشته شده در  شنبه هجدهم فروردین 1386ساعت 13:27  توسط نظری  | 

                           هفت « سين » مقدس در هفت سين ايرانى

                  « من پيروزم و نامم خجسته است و از نزد خدا مى آيم و خواهان نيك
                  بختى هستم و با تندرستى و گوارايى وارد شده ام و سال نو را همراه
                  آورده ام!»
                  «نوروز» بزرگترين جشن ملى ايرانيان، سابقه اى هزاران ساله دارد.
                  از گذشته هاى دور آريايى هاى ساكن در فلات ايران روز اول سال و
                  آغاز بهار را به برگزارى مراسم ويژه و توأم با سرور و شادمانى
                  اختصاص مى دادند. برخى پژوهشگران، ريشه تاريخى اين جشن را به
                  «جمشيد پيشدادى» نسبت مى دهند و نوروز را «نوروز جمشيدى» مى
                  خوانند. اين گروه معتقدند كه جمشيد شاه بعد از يك سلسله اصلاحات
                  اجتماعى بر تخت زرين نشست و فاصله بين دماوند تا بابل را در يك
                  روز پيمود و آن روز (روز هرمزد) از فروردين ماه بود. چون مردم
                  اين شگفتى از وى بديدند جشن گرفتند و آن روز را «نوروز»
                  خواندند.فردوسى شاعر بزرگ پارسى گوى نيز در شاهنامه پيدايش نوروز
                  را به جمشيدشاه نسبت مى دهد:
                  به جمشيد بر گوهر افشاندند
                  مر آن روز را روز نو خواندند
                  سر سال نو هرمز فرودين
                  بر آسوده از رنج روى زمين
                  بزرگان به شادى بياراستند
                  مى و جام و رامشگران خواستند
                  چنين جشن فرخ از آن روزگار
                  به ما ماند از آن خسروان يادگار

                  اما عاملى كه «نوروز» را از ديگر جشن هاى ايران باستان جدا كرد و
                  باعث ماندگارى آن تا امروز شد، «فلسفه وجودى نوروز» است : زايش و
                  نوشدنى كه همزمان با سال جديد در طبيعت هم ديده مى شود.
                  دكتر ميرزايى جامعه شناس در اين باره مى گويد: «يكى از نمودهاى
                  زندگى جمعى، برگزارى جشن ها و آيين هاى گروهى است، گردهم آمدن
                  هايى كه به نيت نيايش و شكرگزارى و يا سرور و شادمانى شكل مى
                  گيرند. برهمين اساس جشن ها و آيين هاى جامعه ايران را هم مى توان
                  به سه گروه عمده تقسيم بندى كرد: جشن ها و مناسبت هاى دينى و
                  مذهبى - جشن هاى ملى و قهرمانى و جشن هاى باستانى و اسطوره اى.
                  جامعه ايران در گذشته به شادى به عنوان عنصر نيرو دهنده به روان
                  انسان، توجه ويژه اى داشتند. آنها براساس آيين زرتشتى خود چهار
                  جشن بزرگ و ويژه تيرگان، مهرگان، سده و اسپندگان  ( اسفندگان) را
                  همراه با شادى و سرور و نيايش برگزار مى كردند. در اين بين نوروز
                  بنا به اصل تازگى بخشيدن به طبيعت و روح انسان همچنان پايدار
                  ماند. گرچه با توجه به قانون تغيير پديده هاى فرهنگى، نوروز هم
                  ناگزير نسبت به گذشته با دگرگونى هايى همراه است.»
                  به هرحال در آيين هاى باستانى ايران براى هر جشن «خوانى» گسترده
                  مى شد كه داراى انواع خوراكى ها بود. خوان نوروزى «هفت سين» نام
                  داشت و مى بايست از بقيه خوان ها رنگين تر باشد. اين سفره
                  معمولاً چند ساعت مانده به زمان تحويل سال نو آماده بود و بر
                  صفحه اى بلندتر از سطح زمين چيده مى شد. همچنين
                  ميزدپان(MAYZADPAN) به منظور پخش كردن خوراكى ها در كنار سفره
                  گماشته مى شد. اين خوان نوروزى بر پايه عدد مقدس هفت بنا شده
                  بود. توران شهريارى، سخنران جامعه زرتشتى معتقد است: «تقدس عدد
                  هفت از آيين مهر يا ميتراست و به سال هاى دور باز مى گردد. در
                  اين آيين هفت مرحله وجود داشت براى اين كه انسان به مقام عالى و
                  آسمانى برسد. پس عدد هفت از پيش از زرتشت براى انسان عزيز بوده و
                  در آيين هاى مختلف و به نمادهاى گوناگون ديده مى شود، مانند هفت
                  آسمان، هفت دريا، هفت گياه و... » همچنين اسناد تاريخى از برپايى
                  سفره هفت سين به ياد هفت امشاسپندان خبر مى دهند؛ طبق اين اسناد،
                  هفت امشاسپندان مقدس عبارت بودند از:
                  اهورامزدا(به معنى سرور دانا)، و هومن (انديشه نيك )، ارديبهشت
                  (پاكى و راستى )، شهريور (شهريارى آرزو شده با كشور جاودانى )،
                  سپندارمزد (عشق و پارسايى )، خرداد (رسايى و كمال ) و امرداد
                  (نگهبان گياهان).

                  اما در بسيارى از منابع تاريخى آمده است كه «هفت سين» نخست «هفت
                  شين» بوده و بعدها به اين نام تغيير يافته است.
                  شمع، شراب ، شيرينى، شهد (عسل)، شمشاد، شربت و شقايق يا شاخه
                  نبات، اجزاى تشكيل دهنده سفره هفت شين بودند. برخى ديگر به وجود
                  «هفت چين» در ايران پيش از اسلام اعتقاد دارند. سخنران جامعه
                  زرتشتى در اين باره مى گويد: در زمان هخامنشيان در نوروز به روى
                  هفت ظرف چينى غذا مى گذاشتند كه به آن هفت چين يا هفت چيدنى مى
                  گفتند. بعدها در زمان ساسانيان هفت شين رسم متداول مردم ايران شد
                  و شمشاد در كنار بقيه شين هاى نوروزى، به نشانه سبزى و جاودانگى
                  بر سر سفره قرارگرفت. بعد از سقوط ساسانيان وقتى كه مردم ايران
                  اسلام را پذيرفتند، سعى كردند كه سنت ها و آيين هاى باستانى خود
                  را هم حفظ كنند. به همين دليل، چون در دين اسلام «شراب» حرام
                  اعلام شده بود، آنها، خواهر و همزاد شراب را كه «سركه» مى شد
                  انتخاب كردند و اينگونه شين به سين تغيير پيداكرد.»
                  البته در اين باره تعابير مختلفى وجوددارد. چنانچه در كتاب فرورى
                  آمده است: كه در روزگار ساسانيان، قاب هاى زيباى منقوش و گرانبها
                  از جنس كائولين، از چين به ايران وارد مى شد. يكى از كالاهاى مهم
                  بازرگانى چين و ايران همين ظرف هايى بود كه بعدها به نام كشورى
                  كه از آن آمده بودند «چينى» نام گذارى شد و به گويشى ديگر به شكل
                  سينى و به صورت معرب «سينى» در ايران رواج يافتند. به هر روى
                  خوراكى هاى خاصى بر سفره هفت سين مى نشينند كه عبارت اند از:
                  سيب، سركه، سمنو، سماق، سير، سنجد و سبزى (سبزه)

                  خوراكى هايى كه به نيت هاى گوناگون انتخاب شده اند:
                  سمنو: نماد زايش و بارورى گياهان است و از جوانه هاى تازه رسيده
                  گندم تهيه مى شود.
                  سيب : هم نماد بارورى است و زايش. در گذشته سيب را در خم هاى
                  ويژه اى نگهدارى مى كردند و قبل از نوروز به همديگر هديه مى
                  دادند. مى گويند كه سيب با زايش هم نسبت دارد، بدين صورت كه اغلب
                  درويشى سيبى را از وسط نصف مى كرد و نيمى از آن را به زن و نيم
                  ديگر را به شوهر مى داد و به اين ترتيب مرد از عقيم بودن و زن از
                  نازايى رها مى شد.
                  سنجد: نماد عشق و دلباختگى است و از مقدمات اصلى تولد و زايندگى.
                  عده اى عقيده دارند كه بوى برگ و شكوفه درخت سنجد محرك عشق است!
                  سبزه: نماد شادابى و سرسبزى و نشانگر زندگى بشر و پيوند او با
                  طبيعت است. 

                  در گذشته سبزه ها را به تعداد هفت يا دوازده - كه شمار مقدس برج
                  هاست - در قاب هاى گرانبها سبز مى كردند. در دوران باستان در كاخ
                  پادشاهان 20 روز پيش از نوروز دوازده ستون را از خشت خام برمى
                  آوردند و بر هر يك از آنها يكى از غلات را مى كاشتند و خوب
                  روييدن هر يك را به فال نيك مى گرفتند و بر آن بودند كه آن دانه
                  در آن سال پربار خواهد بود. در روز ششم فروردين آنها را مى چيدند
                  و به نشانه بركت و بارورى در تالارها پخش مى كردند. سماق و سير
                  نماد چاشنى و محرك شادى در زندگى به شمار مى روند. اما غير از
                  اين گياهان و ميوه هاى سفره نشين، خوان نوروزى اجزاى ديگرى هم
                  داشته است: در اين ميان «تخم مرغ» نماد زايش و آفرينش است و
                  نشانه اى از نطفه و نژاد. «آينه» نماد روشنايى است و حتماً بايد
                  در بالاى سفره جاى بگيرد. «آب و ماهى» نشانه بركت در زندگى
                  هستند. ماهى به عنوان نشانه اسفند ماه بر سفره گذاشته مى شود.
                  و «سكه» كه نمادى از امشاسپند شهريور (نگهبان فلزات) است و به
                  نيت بركت و درآمد زياد انتخاب شده است.
                  شاخه هاى سرو، دانه هاى انار، گل بيدمشك، شير نارنج، نان و پنير،
                  شمعدان و... را هم مى توان جزو اجزاى ديگر سفره هفت سين دانست.
                  «كتاب مقدس» هم يكى از پايه هاى اصلى خوان نوروزى است و براساس
                  آن هر خانواده اى به تناسب مذهب خود، كتاب مقدسى را كه قبول دارد
                  بر سفره مى گذارد.
                  چنانچه مسلمانان «قرآن»، زرتشتيان «اوستا» و كليميان «تورات» را
                  بر بالاى سفره هايشان جاى مى دهند. بر سر سفره زرتشتيان در كنار
                  اسپند و سنجد، « آويشن» هم ديده مى شود كه به گفته موبد فيروزگرى
                  خاصيت ضدعفونى كننده و دارويى دارد و به نيت سلامتى و بيشتر به
                  حالت تبرك بر سر سفره گذاشته مى شود.
                  در هر صورت او پيروز است و نامش خجسته است و از نزد خدا مى آيد و
                  خواهان نيك بختى است و با تندرستى و گوارايى وارد شده است و سال
                  نو را به همراه آورده است!
                  سال نو مبارك! 

+ نوشته شده در  دوشنبه ششم فروردین 1386ساعت 12:0  توسط نظری  | 

                                           نوروز در فرهنگ شيعه

                  نوروز يا روزِ نو در همه تقويم‌ها، دوره‏ها و در ميان همه فرهنگ‌
                  ها، با اسامى گوناگون مطرح بوده و هست. گردش زمين به دور خورشيد
                  و پديد آمدن روز و شب و فصول سال و نيز حرکت ماه بر گرد زمين،
                  بشر را به محاسبه واداشته و به طور طبيعى، تقويم را پديد آورده
                  است. آغاز هر سال، شروع جديدى است که خود به نوعى انسان را با
                  احساسى تازه و تولدى نو به حرکت در مى ‏آورد. اين آغاز همراه با
                  شادى و سرور بوده و در هر فرهنگى آيين هاى ويژه ‏اى براى نشان
                  دادن خوشحالى و شادى مقرر شده است. در ميان ايرانيان، اين روزِ
                  نو، روزى بود که شاه جديد ساسانى به تخت مى ‏نشست. خواهيم ديد که
                  آخرين نوروز ايرانى که در آن آيين هاى ويژه‏اى را اجرا مى
                  ‏کردند. روزى در اواخر خرداد ماه بود که يزدگرد سوم بر تخت نشست
                  و از آن پس، اين نوروز، هر سال با توجه به عدم محاسبه کبيسه و
                  اهمال آن، در هر چهار سال يک روز به عقب مى‏ افتاد. پس از آمدن
                  اسلام، سنت نوروز، پابرجا ماند و اين بدان دليل بود که مردم
                  ايران، به سرعت اسلام را نپذيرفتند و تا يکى دو سه قرن، بسيارى
                  از آنان بر آيين کهن خود بودند؛ حتى پس از پذيرش اسلام،
                  نتوانستند به آسانى آن آداب را ترک کنند.
                  اين نکته دانسته است که اسلام، دو عيد را با عنوان عيد فطر  و
                  اضحى با آيين هاى ويژه مطرح کرد، هر چند اين دو عيد آغاز سال
                  نبود، اما به هر روى عيد طبيعى مسلمانان به شمار مى‏آمد. در
                  برابر، نه از سوى اهل سنّت و نه امامان شيعه، موضع گيرى روشن و
                  شناخته شده مفصلى نسبت به نوروز مطرح نشد و پس از اين، به آنچه
                  در اين باره گفته شده اشاره خواهد شد.
                  بحث از نوروز در فرهنگ شيعه، از قرن پنجم به بعد مطرح شد و تا
                  آنجا که به منابع برجاى مانده مربوط مى‏ شود، نخستين بار در
                  مختصر مصباح شيخ طوسى از آن ياد شد. پس از آن در منابع ديگر هم
                  وارد گرديد. در اين مقاله سير ورود آن در منابع شيعه و موضع گيرى
                  فقهاى شيعه درباره آن را توضيح خواهيم داد. نکته جالب توجه آنکه
                  در دوره صفوى، آثار فراوانى در زمينه عيد نوروز نوشته شد. شيخ
                  آقا بزرگ تهراني در زير مدخل نوروزيه، از بيش از پانزده رساله که
                  در دوره صفوى تأليف شده ياد کرده است. در اين مقال برآنيم تا بر
                  چند رساله نوروزيه که در اين دوره تأليف شده، شرحى به دست ‏دهيم.

                  مبناى محاسبه روز نوروز
                  نوروز، نخستين روز فروردين ماه شمسى به حساب مى ‏آيد. محاسبه سال
                  شمسى تا پيش از پيدايش تاريخ جلالى در سال 467يا 471 به اين
                  ترتيب بود که سال را به دوازده ماه و سى روز تقسيم مى ‏کردند که
                  جمعاً 360 روز مى ‏شد. پنج روز باقى مانده را در پايان آبان ماه
                  يا اسفندماه بر آن مى‏افزودند که جمعاً 365 روز مى ‏شد. با اين
                  حال پنج ساعت و 48 دقيقه و 45/51 ثانيه باقى مى ‏ماند. اين زمان
                  در هر چهار سال، يک روز مى‏ شد و از آنجا که در محاسبه نمى‏آمد،
                  روز اول فروردين در فصول سال تغيير مى‏ کرد. بنابراين ماه هاى
                  شمسى نيز در آن زمان، مانند ماه هاى قمرى در فصول سال متغير بود.
                  معناى اين سخن، آن است که نوروز در آغاز فروردين واقعى، يعنى
                  نقطه آغاز اعتدال ربيعى قرار نداشت.
                  زمانى که يزدگرد سوم، آخرين شاه ساسانى در سال 632 ميلادى به تخت
                  نشست، روز نخست سال، يعنى اول فروردين در آن تاريخ، مطابق بود با
                  شانزدهم حزيران (ژوئن)؛ مطابق با 27 خرداد. پس از آن با محاسبه
                  بالا، روز نوروز يا اول فروردين، هر چهار سال، يک روز به عقب
                  مى‏آمد.

                  در سال467  .ق، روز نوروز مطابق دوازدهم حوت يا اسفند بود. در
                  اين سال، ملکشاه سلجوقى، دستور داد تا منجمان، محاسبه دقيقى از
                  سال شمسى انجام دهند و روز اول فروردين را معين کنند. براساس
                  محاسبه خواجه عبدالرحمان خازنى، منجم مرو، عوض آن که براساس
                  محاسبه قبلى، روز واقعى دوازدهم اسفند، اول فروردين دانسته شود،
                  اول فروردين را هيجده روز جلوتر برده و در ابتداى اعتدال ربيعى،
                  يعنى فروردين واقعى قرار گرفت. در محاسبه جديد، هر سال را در
                  چهار نوبت، 365 روز محاسبه کرده (دوازده سى روز به ضميمه پنج روز
                  که در آخر ماه آبان يا اسفند افزوده مى ‏شد) و سال پنجم را 366
                  روز محاسبه کردند. البته پس از هر هشت دوره چهار ساله، سال پنجم
                  را 366 قرار مى‏ دادند. در اين محاسبه آن پنج ساعت و اندى نيز در
                  محاسبه مى ‏آمد. بدين ترتيب، روز نوروز به عنوان نخستين روز
                  فروردين ماه، از آن سال ثابت ماند.
                  بنابراين، نخستين سالى که روز اول فروردين آن دقيقاً مطابق آغاز
                  زمان اعتدال ربيعى بود، سال 467 يا 471 بوده است. [درباره اختلاف
                  در اين که نوروز سلطانى در سال 467 بوده است يا 471 ، بنگريد:
                  مقالات، ج 10، ص 168 پاورقى. توضيحات محيط طباطبائى در باره سير
                  تقويم در ايران نيز قابل توجه است. وى مشکل سال 467 يا 471 و
                  مسأله افزودن پنج روز اضافي به آخر آبان و اسفند را نيز حل کرده
                  است. ]
                  دانسته است که سال قمرى، به عنوان سال شمار پذيرفته شده در آيين
                  هاى دينى در دين مبين اسلام پذيرفته شده و در ميان مردم و کتاب
                  هاى تاريخى مرسوم بوده است. در کنار آن، سال شمسى به دليل ثبات
                  آن در تعيين فصول، هميشه به عنوان سال مورد استفاده در امر
                  کشاورزى و خراج و جز آن، اهميت خود را حفظ کرده و در تقاويم
                  محاسبه و ياد مى‏ شده است. تطبيق اين دو روز شمار با يکديگر در
                  فرهنگ هاى مختلف هميشه مورد بحث واقع شده و راه حل هاى مختلفى
                  براى آن عرضه شده است. «تقي زاده» سيرى از اين تطبيق ها در ميان
                  تاريخ قمرى و شمسى را مورد بحث قرار گرفته است.
                  در سال 1304شمسى (1343  قمرى، مطابق 1925ميلادى) در ايران، تقويم
                  شمسى به عنوان تقويم رسمى پذيرفته شد. محاسبه پيشين که دقيق بود،
                  مراعات شد و تنها عوض افزودن پنج روز به سال، شش ماه نخست سال را
                  سى و يک روز، و پنج ماه دوم را سى روز، و اسفند را بيست و نه روز
                  قرار دادند که هر چهار سال، سى روز محاسبه مى ‏شود. سالى که
                  اسفند آن سى روز بود، را سال کبيسه ناميدند. در قانون اساسى
                  جمهورى اسلامى ايران نيز مبناى محاسبه ، سال شمسى بوده و سال
                  قمرى نيز در کنار آن به عنوان تقويم دينى مورد تأکيد قرار گرفت.
                  اين بود اجمالى از نوروز در تقويم شمسى. مهمترين نکته آن، اين
                  است که نوروز تا سال 467 در سال متغير بوده و پس از آن در آغاز
                  اعتدال ربيعى، قرار گرفته و از آن پس تغييرى نيافته است.

                  نوروز در منابع کهن شيعى
                  در آغاز بايد اشاره کنيم که مقصود از منابع کهن، منابعى است که
                  تا زمان شيخ طوسى تأليف شده است. آنچه که درباره نوروز در اين
                  منابع آمده، به شرح زير است:
                  نخست آنکه نجاشى ذيل شرح حال ابوالحسن نصر بن عامر بن وهب سنجارى
                  نوشته است که وى از ثقات اصحاب است و کتاب هايى داشته، از جمله
                  کتاب ما رُوِى فى يوم النيروز. روشن نيست حجم رواياتى که وى در
                  اين کتاب جمع آورى کرده، چه اندازه بوده است. گفتنى است که صاحب
                  بن عباد که بايد او را با احتياط شيعه معتزلى دانست، کتابى با
                  عنوان «الاعياد و فضائل النيروز» داشته است.
                  در منابع کهن، چند روايت نيز درباره نوروز آمده که به اين ترتيب
                  است:
                  - نخست روايتى از ابراهيم کرخى که ضمن آن، از امام صادق (ع) سؤال
                  شده که شخصى مزرعه بزرگى دارد. در روز مهرگان يا نوروز، هدايايى
                  (از طرف کسانى که بر روى آن کار مى‏ کنند) به او داده مى ‏شود.
                  آيا بپذيرد؟ حضرت فرمود: آنها که هديه مى ‏دهند مسلمانند؟
                  ابراهيم مى ‏گويد: آرى. حضرت فرمود: هديه آنها را بپذيرد.
                  - روايت ديگر چنين است که در روز نوروز به اميرالمؤمنين (ع) گفته
                  شد: اليوم نيروز. حضرت فرمودند: «اصنعوا کل يوم نيروزا»؛ هر روز
                  را نوروز کنيد. و نقل ديگر، همان روايت آنکه حضرت فرمود:
                  «نيروزنا کل يوم». اين همان روايتى است که در آن گفته شده در روز
                  نوروز به آن حضرت، فالوذج هديه کردند و حضرت اين پاسخ را دادند.
                  در حاشيه نسخه‏ اى از فهرست ابن‏نديم آمده است که ثابت بن نعمان
                  بن مرزبان، پدر ابوحنيفه، يا جد او همان کسى بود که فالوذج به
                  امام على عليه السلام، هديه کرد و حضرت فرمود: «نوروزنا کل يوم
                  يا مهرجونا کل يوم». تعبيرى که صاحب دعائم آورده، قدرى متفاوت
                  است. در آنجا آمده است: وقتى فالوذج به امام اهدا شد، حضرت دليلش
                  را پرسيد، گفتند: امروز نوروز است. حضرت فرمود: «فنيروزا ان
                  قدرتم کل يوم»؛ يعنى تهادوا و تواصلوا فى الله.
                  به جز آنچه از کتاب من لايحضره الفقيه نقل شد، در آثار صدوق،
                  اشاره‏اى به نوروز نشده است. تنها در «عيون اخبار الرضا»، ضمن
                  اشاره به داستان زيدالنار آمده است که جعفر بن يحيى برمکى بعد از
                  کشتن ابن افطس علوى، سر وى را همراه هداياى نوروز نزد هارون
                  فرستاد. صدوق هيچ اشاره ديگرى به نوروز نکرده است. گفتنى است که
                  در آثار شيخ مفيد نيز، کلمه نوروز يا نيروز يافت نشد.
                  در تهذيب شيخ طوسى، به بحث هديه در روز نوروز و مهرجان ( عيد
                  مهرگان، روز شانزد‏هم مهرماه برگزار مى‏ شده است ) اشاره شده
                  بود. جداى از آن شيخ طوسى در مصباح المتهجد، براى نخستين بار بحث
                  از روز نوروز، به عنوان روزى متبرک که روزه استحبابى و نماز
                  دارد، کرده است.
                  گفتنى است که شيخ طوسي روز نوروز را نه در مصباح و نه در مختصر
                  مصباح معين نکرده است.

                  ابن ادريس در کتاب السرائر مى‏ نويسد: شيخ ما ابوجعفر در مختصر
                  مصباح از چهار رکعت نماز مستحب در نوروز فرس سخن گفته، اما روز
                  آن را معين نکرده، چنانکه ماه آن را از ماه هاى رومى يا عربى
                  مشخص نکرده است. آنچه برخى از اهل حساب و علماى هيأت و اهل فن در
                  کتابش گفته، اين است که روز نوروز دهم ماه ايار (دهم ماه مه
                  مطابق دوم ارديبهشت) که سى و يک روز است مى باشد. زمانى که نوروز
                  از آن گذشت، روز نوروز فرا مى رسد. گفته شده، نيروز و نوروز دو
                  لغت است، اما نيروز معتضد که به آن «نوروز معتضدى» مى ‏گويند،
                  روز يازدهم حزيران (يازدهم ژوئن مطابق سوم خرداد) است. مردمان
                  سواد و زارعين درباره امر خراج به معتضد شکايت کردند و اين که
                  پيش از رسيدن محصول، خراج گرفته مى‏ شود و همين سبب بدهکارى
                  آنهاست که خود عامل اجحاف به رعاياست. او مصمم شد که پيش از
                  يازدهم حزيران، خراج از کسى مطالبه نکنند.
                  در دو کتاب دعا که به فارسى در قرن ششم تأليف شده، ياد از حديث
                  معلى بن خُنَيس در اعمال روز نوروز شده که مهمترين آنها، گرفتن
                  روزه، پوشيدن لباس نيکو و نماز مخصوص است. اين دو مورد از دو متن
                  فارسى شيعى قرن ششم قابل توجه است، جز آنکه به احتمال قريب به
                  يقين، برگرفته از شيخ طوسى است.
                  - در کتاب «ذخيرة الاخره» که مشتمل بر ادعيه بوده و در نيمه نخست
                  قرن ششم تأليف شده، فصلى تحت عنوان عمل روز نوروز فارسيان آمده
                  است. در شرح آن حديث معلى بن خنيس به اين ترتيب نقل شده است:
                  روايت کند، معلّى بن خُنَيس از صادق عليه السلام که گفت: چون روز
                  نوروز بُوَد، روزه دار و غُسْل کن و جامه پاکترين درپوش و بوى
                  خوش بکار دار و چون نماز پشين و ديگر و سنّت هاى آن بگذارده
                  باشى، چهار رکعت نماز کن به دو سلام و بخوان در رکعت اوّل الحمد
                  و ده بار «إنّا أنزلناه فى ليلة القدر» و در رکعت دويم الحمد و
                  ده بار «قل يا أيها الکافرون» و در رکعت سيم الحمد و ده بار «قل
                  هو اللّه أحد» و در چهارم رکعت الحمد و ده بار «معوذتين». و چون
                  از نماز فارغ گردى، تسبيح زهرا عليها السلام بگوى. چون چنين بکنى
                  خداى تعالى شصت ساله گناه تو بيامرزد. و دعا اين است:

                  «اللّهُمَّ صَلِّ عَلى مُحَمَّدٍ وَ الِ مُحَمَّدٍ الاَْْوْصِياءِ
                  الْمَرْضِيّينَ وَصَلِّ عَلى جَميعِ أَنْبِياءِکَ وَ رُسُلِکَ
                  بِأَفْضَلِ صَلَواتِکَ وَ بارِکْ عَلَيْهِمْ بِأَفْضَلِ
                  بَرَکاتِکَ ...» 


                  - در کتاب «نزهة الزاهد» نيز که در نيمه دوم قرن ششم يا نيمه
                  نخست قرن هفتم نوشته شده آمده است: نوروز فُرس: امام جعفر صادق
                  عليه السلام گفت: چون روز نوروز درآيد، غسل کن و جامه پاکترين در
                  پوش و بوى خوش بکار دار و روزه فراگير و پس از نماز پيشين و
                  ديگر، چهار رکعت نماز کن به دو سلام. پس از الحمد در اول رکعت،
                  ده بار «إنّا أنزلناه» بخوان و در دوم ده بار «قل ياأيها
                  الکافرون» و در سوم ده بار «قل هو الله أحد» و در چهارم ده بار
                  هر دو «قل أعُوذ»ُ. و چون فارغ شوى، سجده شکر کن و اين دعا
                  بخوان، تا تو را گناه شصت ساله بيامرزد. و دعا اين است:


                  «اللّهُمَّ صَلِّ عَلى مُحَمَّدٍ وَ الِ مُحَمَّدٍ
                  الاَْْوْصِياءِ الْمَرْضِيّينَ وَصَلِّ عَلى جَميعِ أَنْبِياءِکَ
                  وَ رُسُلِکَ بِأَفْضَلِ صَلَواتِکَ وَ بارِکْ عَلَيْهِمْ
                  بِأَفْضَلِ بَرَکاتِکَ ...»


                  - قطب الدين راوندى حديثى درباره نوروز در کتاب لب اللباب خود
                  آورده است: عن رسول الله صلى الله عليه و آله: «ابدلکم بيومين
                  يومين، بيوم النيروز و المهرجان، الفطر و الاضحى». دو روز را
                  براى شما جانشين دو روز کردم. عيد فطر و قربان را به جاى عيد
                  نوروز و مهرگان قرار دادم. مناسب است در اينجا بيفزايم که مراسم
                  نوروز در شهرهاى شيعه نيز برپا بوده است. حداقل دو قصيده از سيد
                  ضياءالدين ابوالرضا فضل الله راوندى از قرن ششم در دست داريم که
                  عيد نوروز را به برخى از بزرگان آن ناحيه تبريک گفته است. در يکى
                  از اين اشعار آمده:
                  هذا الربيع و هذه أزهاره
                  وافى سواء ليله و نهاره

                  - ابن شهر آشوب در «مناقب» خبرى در برخورد منصور با امام کاظم
                  عليه السلام آورده است. وى مى‏ نويسد: منصور از امام خواست تا در
                  عيد نوروز، به جاى او در مجلسى نشسته و هدايايى را که آورده
                  مى‏شد از طرف او بگيرد. امام در پاسخ چنين گفت:


                  اِنّى قَدْ فَتَّشْتُ الاَْخبارَ عَنْ جَدّى رَسُولِ الله صلي
                  الله عليه و اله فَلَمْ اَجِدْ لِهذَا الْعيدِ خَبَرا؛ اِنَّهُ
                  سُنَّةٌ لِلْفُرْسِ مَحاهَا الاِْسْلامُ وَمَعاذَ الله اَنْ


                  نُحْيِىَ ما مَحاهُ الاِْسْلامُ. من اخبارى را که از جدّم رسول
                  خدا ( ص) وارد شده، بررسى کردم و خبرى در رابطه با اين عيد پيدا
                  نکردم. اين عيد از سنن ايرانيان است که اسلام بر آن خط بطلان
                  کشيده است. به خدا پناه مى ‏برم از اينکه چيزى را که اسلام آن را
                  از ميان برده دوباره آن را زنده کنم.
                  صاحب جواهر با توجه به نقل شيخ، ابن‏فهد، شهيد اول و ديگر
                  متأخرين، بر مسلم بودن استحباب روزه روز نوروز تأکيد کرده است.
                  سپس نقل بالا را از امام کاظم عليه السلام آورده و گفته است که
                  اين نقل نمى‏ تواند معارض ادله استحباب باشد، به علاوه که محتمل
                  است که براساس تقيه صادر شده باشد؛ شايد هم مقصود، نوروزى جز
                  نوروزى باشد که متفق عليه است. بايد توجه داشت که مستند همه،
                  روايت معلى بن خنيس است. به علاوه، اگر تقيه‏اى در کار بود، بايد
                  امام همان ابتدا موافقت مى ‏کرد نه مخالفت. نکته سوم وى نيز واضح
                  البطلان است، زيرا به هر روى در آن روزگار، يک نوروز بيشتر وجود
                  نداشته است.
                  اين بود آنچه در منابع شيعه تا قرن ششم در باره نوروز نقل شده
                  است. در اين باره، مهم همان روايت معلى بن خنيس است و جز آن،
                  چيزى درباره تأييد نوروز به چشم نمى‏ خورد. منشأ آنچه در آثار
                  بعدى در باره استحباب غسل روز نوروز و نماز و دعاى مربوطه آمده،
                  همين نص است و بس. البته مطالب ديگرى نيز افزوده شده که به منشأ
                  آنها اشاره خواهيم کرد.
                  در اينجا بى مناسبت نيست اشاره‏اى به آنچه در منابع اهل سنت
                  درباره روز نوروز آمده داشته باشيم. به طور کلى بايد گفت که اين
                  عيد، از پس از اسلام مورد توجه حکام اموى و عباسى بوده و به ويژه
                  در حوزه شرق، هداياى نوروز به طور مرتب از طرف حکام از کدخدايان
                  دريافت مى ‏شده است. افزون بر آن ، کار گرفتن خراج نيز براساس
                  نوروز بوده و يکى دوبار در عهد متوکل و معتضد عباسى، نوروز تا
                  تيرماه به تأخير افتاده تا مردم در پرداخت آن گرفتار مشکل نشوند،
                  زيرا در اين وقت محصول به دست مى ‏آمده است. در زمان مقتدر نيز
                  اين مشکل به عنوان نوعى ظلم در حق رعايا مطرح بوده است.
                  به گزارش يعقوبى، معاويه پس از رسيدن به خلافت، به عبدالرحمن بن
                  ابى ‏بکره نوشته است تا هداياى نوروز و مهرگان  براى وى ارسال
                  شود. عمر بن عبدالعزيز، در رديف کارهاى اصلاحى خود اين امر را
                  متوقف کرده و نامه‏ اى به يکى از حکام خويش نوشته تا از گرفتن
                  هداياى نوروز و مهرگان خوددارى کند. بعد از وى، يزيد بن
                  عبدالملک، بار ديگر گرفتن هداياى نوروزى را باب کرده است. در
                  زمان نصر بن سيار نيز گرفتن هدايا در خراسان مرسوم بوده، چنانکه
                  در سال 236 در فارس.
                  درباره نوروز و مهرگان در ادب عربى، مقالاتى در زبان هاى فرنگى
                  نوشته شده است.
                  در تمام اين دوران، روز نوروز به عنوان يک روز معين براى
                  مسلمانان شرق شناخته شده بوده و به دليل درگير بودن آن با امر
                  خراج، موقعيت خود را حفظ کرده است. شاعرى در سال 220 هجرى، روز
                  نوروز را در رديف دو عيد «فطر» و «اضحى» قرار داده است:
                  فأبکوا على التمر أبکى الله أعينکم
                  فى کل اضحى و فى فطر و نيروز
                  شواهدى وجود دارد که در اواخر قرن سوم، توده مردم در اين نواحى،
                  در ايام نوروز به آتش بازى و ريختن آب مى ‏پرداخته‏اند. حکومت
                  نيز به احتمال تحت تأثير فقهاى اهل سنت با آن مقابله مى‏ کرده
                  است.
                  در حوادث سال 282 آمده است که در اين سال، مردم از آنچه در نوروز
                  عجم، از آتش بازى و ريختن آب و جز آن انجام مى‏ دادند، منع شدند.


                  در حوادث سال 284 آمده است که روز چهارشنبه، سوم جمادى الثانيه،
                  يازدهم حزيران (ماه ژوئن)، در چهارسوها و بازارهاى بغداد، اعلام
                  شد که کسى در شب نوروز حق روشن کردن آتش و ريختن آب را ندارد.
                  روز پنجشنبه نيز همين اعلان، اعلام شد. اما در عصر روز جمعه، در
                  خانه سعيد بن يکسين، رييس شرطه بغداد، در بخش شرقى بغداد، اعلام
                  شد که خليفه، مردم را در روشن کردن آتش و ريختن آب آزاد گذاشته
                  است. پس از آن توده مردم، حتى بيش از حد به اين کار پرداختند، به
                  طورى که بر روى اصحاب شرطه نيز در مجلس جسر (پل) آب ريختند.
                  برگزارى مراسم نوروز، نه تنها در شرق اسلامى، بلکه در غرب اسلامى
                  نيز رواج يافته است. به نقل مقريزي در سال 363 هجرى، المعزالدين
                  الله، خليفه فاطمى مصر، دستور داد تا از روشن کردن آتش در شب
                  نوروز و همچنين ريختن آب خوددارى کنند. در همانجا آمده است که در
                  سال361 ، آتش بازى گسترده‏اى در قاهره انجام شده و اين کار سه
                  روز ادامه يافته است. معز فاطمى، مردم را از روشن کردن آتش و
                  ريختن آب منع کرد و کسانى را نيز گرفته و حبس کردند. همو آورده
                  است که در سال 517 هجرى نيز در روز نوروز هداياى گرانبهايى از
                  طرف امرا تقديم شده که بسيار بسيار مفصل و گرانقيمت بوده است.
                  همو در سال هاى بعد از آن روز، که از آن با عنوان نوروز قبطى ياد
                  شده، از گستردگى بازى و کارهاى ضد اخلاق و گرفتن هديه توسط امير
                  نوروز و جز آن سخن گفته است.
                  در منابع فقهى اهل سنت هم، مخالفت با نوروز ديده مى ‏شود. از
                  جمله غزالى در کيمياى سعادت بر ضد نوروز سخن گفته است. در منبع
                  ديگرى، گفته شده است: روزه گرفتن روز شنبه، کراهت دارد چون تشبه
                  به يهود است. نيز روزه گرفتن نوروز و مهرگان، چرا که آن هم تشبه
                  به مجوس است. ابن قدامه نيز نوشته است: روزه‏ گرفتن‏ نوروز و
                  مهرگان کراهت دارد، زيرا اينها روزهايى است که کفار آن را بزرگ
                  مى‏شمرند. گروه طالبان هم که زماني بر افغانستان حکومت مي کردند
                  در سال 1376 ش. اعلام کردند که نوروز برخلاف اسلام و بدعت بوده و
                  برگزارى آن حرام است.
                  نوروز در منابع شيعىِ قرن هفتم به بعد
                  همانگونه که گذشت، منابع بعدى با تکيه بر سخن شيخ، به بيان اعمال
                  روز نوروز در کنار اعياد ديگر پرداخته ‏اند. اما بحث مهم از اين
                  زمان به بعد، بحث از تعيين روز نوروز است . کسانى از فقيهان براى
                  تعيين روز نوروز کوشش‌هايى کرده‏اند. از آن جمله شهيد اول در
                  کتاب «ذکرى الشيعة» است. وى در آنجا با اشاره به روايت معلى بن
                  خنيس نوشته است که مقصود از نوروز، اول سال فارسيان يا وارد شدن
                  خورشيد در برج حمل (فروردين) و يا دهم ايار (دوم ارديبهشت) است.
                  بدين ترتيب سه قول در اين‌باره نقل کرده که تفصيل آن در سخن
                  ابن‏فهد آمده است.
                  عبارت مفصل در تعيين روز نوروز از احمد بن محمد بن فهد حلى است.
                  وى با اشاره به سخن شيخ طوسى در مختصر مصباح المتهجد و چهار رکعت
                  نماز مستحبى آن مى‏نويسد: «يوم، النيروز جليل القدر»، اما تعيين
                  روز آن از سال مشکل است. اين در حالى است که چون متعلق عبادت
                  الهى شده شناخت آن مهم است و با اين حال، از علماى ما جز آنچه
                  ابن‏ ادريس گفته متعرض بيان آن نشده است. سپس ابن ‏فهد سخن ابن
                  ‏ادريس و شهيد را آورده است.
                  آنگاه درباره سخن شهيد که گفته روز نوروز يا اول سال فارسيان يا
                  رفتن خورشيد به برج حمل است مى‏ نويسد: قول نخست وى که اول سال
                  فارسيان باشد همان است که در ميان فقهاى عجم مشهور است. آنها
                  نوروز را زمان وارد شدن خورشيد به برج جدى (دى ماه) قرار
                  مى‏دهند. (درست آن است که اول سال فرس، اول برج عقرب يا آبان ماه
                  بوده است.) اين همان است که نويسنده کتاب الانواء آن را گفته
                  است. (تاکنون بر ما روشن نشده که اين کتاب که درباره دانش نجوم
                  بوده، از کيست. ده ها کتاب با اين نام در فهرست ابن ‏نديم
                  شناسانده شده است. محتمل است که مقصود کتاب الانواء احمد بن
                  عبدالله ثقفى باشد.) پس از آن سخن صاحب الانواء را نقل کرده.
                  آنگاه مى‏افزايد: آنچه از اين تفاسير درست‏تر است، آنکه نوروز
                  همان زمان وارد شدن خورشيد به برج حمل (فروردين) است. سپس دلايلى
                  براى آن ذکر مى‏کند. مهمترين دليل آنکه شناخت اين روز به عنوان
                  نوروز ميان مردم رايج است و طبعاً خطاب بايد راجع به همين عرف
                  باشد. آنگاه خود دو اشکال بر اين دليل آورده است: يکى آنکه در
                  همه مناطق عجم، نوروز بر روز اول ورود خورشيد در حمل اطلاق
                  نمى‏شود و دوم آنکه نوروز بودن روز نخست ماه حمل، نوروز سلطانى و
                  جديد است. اين اشاره به تغيير روز نوروز در زمان سلطان ملکشاه
                  سلجوقى است. پاسخ ابن فهد آن است که وقتى عرف مختلف شد، عرف شرعى
                  بايد مراعات شود. اگر چنين عرفى در کار نبود، عرف نزديک ترين
                  بلاد به شرع بايد مراعات شود. افزون بر آن، هر دو تفسير از نوروز
                  - اعم از سلطانى و غير آن - مربوط به پيش از اسلام است!

                  نکته مهم در مطالب ابن‏فهد آن است که روايت معلى بن خنيس را به
                  گونه‏اى ديگر نقل کرده و شکل مفصل آن را آورده است. وى از نسابه
                  معاصر خود علامه بهاءالدين على بن عبدالحميد نسابه - و او به سند
                  خود تا معلى بن خنيس - روايت مفصلى را درباره روز نوروز آورده
                  است. اين روايت پيش از اين زمان، در منابع ديگر شيعى نبوده است.
                  روايت چنين است که معلى نقل کرده که امام صادق عليه السلام
                  فرمود: روز نوروز، روزى است که رسول خدا (صلى الله عليه و اله)،
                  براى امام على (ع) در غدير پيمان گرفت و مردم به ولايت او اعتراف
                  کردند. خوشا به حال کسى که بر آن پيمان باقى ماند و بدا به حال
                  کسى که آن عهد را شکست.
                  روز نوروز، روزى است که رسول خدا (ص) امام على (ع) را به وادى جن
                  فرستاد و او بر آنها عهدها و پيمان ها گرفت. روز نوروز، روزى است
                  که امام على(ع) بر خوارج غلبه يافت و ذوالثديه را کشت.
                  روز نوروز، روزى است که قائم ما از اهل بيت (ع) قيام خواهد کرد و
                  خداوند او را بر دجال پيروز خواهد نمود و دجال را بر کناسه کوفه
                  بدار خواهد زد. هيچ نوروزى نخواهد آمد، جز آنکه ما انتظار فرجى
                  در آن داريم. اين از روزهاى متعلق به ماست که فارسيان آن را حفظ
                  کردند و شما (عرب ها) آن را ضايع کرديد.
                  يکى از انبياى بنى ‏اسراييل از خدايش خواست تا قومى را که چندين
                  هزار بودند و از ترس مرگ از ديارشان خارج شده بودند و خداوند
                  آنها را ميرانده بود، زنده کند. خداوند به وى فرمود: بر قبرهاى
                  آنان آب بريز. او در اين روز، بر قبور آنها آب ريخت و آنها که سى
                  هزار تن بودند زنده شدند. همين امر سبب شد تا ريختن آب در روز
                  نوروز سنّت شود، امرى که سبب آن را جز راسخان در علم نمى ‏دانند.
                  روز نوروز، اول سال فارسيان است. معلى مى‏افزايد: آن حضرت، اين
                  مطالب را بر من املا کرد و من از املاى آن حضرت آن را نوشتم.
                  ابن فهد، به دنبال آن، روايت ديگرى از معلى نقل کرده است.در اين
                  روايت آمده است که امام صادق عليه السلام در صبحگاه نوروزى که
                  معلى به خدمت آن حضرت رسيده بود، از ايشان شنيد که: روز نوروز،
                  روزى است که خداوند از بندگانش پيمان گرفت تا او را عبادت کرده
                  به وى شرک نورزند و به انبياى او، حجج او و اولياى او ايمان
                  بياورند. روز نوروز، نخستين روزى است که خورشيد در آن طلوع کرد و
                  بادها وزيدن گرفت و در زمين شکوفه پديد آمد. روز نوروز، روزى است
                  که کشتى نوح بر کوه جودى فرو نشست و روزى است که خداوند، کسانى
                  را که از ترس مرگ از سرزمينشان خارج شده و مرده بودند زنده کرد و
                  روزى است که جبرئيل بر رسول خدا (صلى الله عليه و اله) فرود آمد
                  و روزى است که ابراهيم بت هاى قومش را شکست. و روزى است که رسول
                  خدا (ص) امام على(ع) را بر دوش گرفت تا بت هاى قريش را در
                  مسجدالحرام شکست.
                  ابن فهد به چهار نکته در اين دو روايت توجه کرده است؛ يکى تطبيق
                  روز نوروز با روز غدير يعنى هيجده ذيحجه سال دهم هجرت است. دوم
                  سنت آب ريختن که در بهار معنا دارد نه در ماه جدى (دى ‏ماه). سوم
                  خلقت خورشيد در اين روز که با سخن منجمان سازگار است و چهارم
                  شکوفه دادن زمين که باز در فروردين است نه در دى‏ماه.به اين
                  ترتيب وى خواسته تا از اين روايت نتيجه بگيرد که روز نوروز، همان
                  زمان ورود خورشيد به حَمَل يعنى آغاز فروردين ماه است. به نظر
                  مى‏ رسد، اين قديمى‏ ترين بحثى است که در کتاب هاى فقهى شيعه در
                  تعيين روز نوروز شده و بعد از آن در دوره صفوى بارها مورد نقد و
                  ايراد قرار گرفته است.
                  مشکل اين دو حديث آن است که در منابع کهن شيعه نيامده است. افزون
                  بر آن، روايات مزبور که در اصل بايد يکى باشد، حاوى دو نوع آگاهى
                  درباره روز نوروز است که اين خود، منشأ شبهه درباره آن شده و
                  احتمال جعل آن را تقويت مى‏ کند. افزون بر آن، دانسته است که،
                  ابن غضائرى گفته: غاليان رواياتى را به معلى بن خنيس نسبت داده
                  اند و نمى‏توان بر اخبار وى اعتماد کرد. در اين صورت، اين روايت
                  که بى‏ گرايش غاليانه يا نگرش افراطى هم نيست، ممکن است از همان
                  دسته مجعولاتى باشد که غاليان به معلى نسبت داده‏اند. بايد اين
                  نکته را نيز يادآورى کرد که گفته شده، قرامطه ـ با گرايشى وابسته
                  به مذهب افراطى اسماعيليه - دو روز را در سال که نوروز و مهرگان
                  بوده، روزه مى‏ گرفته‏اند. بلافاصله بايد تأکيد کنيم که مجوسيان،
                  نه تنها نوروز را روزه نمى ‏گرفته‏اند، بلکه به نقل بيرونى،
                  اساساً مجوس را روزه‏اى نيست و هر کس از ايشان روزه بگيرد، گناه
                  کرده است.


                  ياد از اين نکته لازم است که بخش ريختن آب روى مردگان که به يکى
                  از انبياى بنى‏ اسرائيل نسبت داده شده، در روايتى از ابن‏عباس
                  آمده است. متن حديث را بيرونى چنين آورده: نقل شده که در نوروز،
                  جامى سيمين که پر از حلوا بود، براى پيغمبر(ص) به هديه آوردند.
                  آن حضرت پرسيد که اين چيست؟ گفتند: امروز روز نوروز است. پرسيد
                  که، نوروز چيست؟ گفتند: عيد بزرگ ايرانيان است. فرمود: آرى، در
                  اين روز بود که خداوند عسکره را زنده کرد. پرسيدند: عسکره چيست؟
                  فرمود: عسکره هزاران مردمى بودند که از ترس مرگ ترک ديار کرده و
                  سر به بيابان نهادند و خداوند به آنان گفت بميريد و مردند. سپس
                  آنان را زنده کرد و ابرها را امر فرمود که به آنان ببارد. از اين
                  روست که پاشيدن آب در اين روز رسم شده. سپس از آن حلوا تناول کرد
                  و جام را ميان اصحاب خود قسمت کرده و گفت: کاش هر روزى براى ما
                  نوروز بود. در همانجا آمده که وقتى از مأمون درباره سنت آب‏ پاشى
                  در روز نوروز سؤال شد، نوروز را همان روزى دانست که مردگان از
                  قوم بنى‏ اسرائيل در آن روز زنده شدند. ممکن است، اين روايت از
                  اسرائيليات نيز باشد که در جامعه اسلامى به نوعى با عقايد رايج
                  پيوند داده شده است.
                  از همه اينها گذشته، شايد بتوان تأويل ديگرى براى اين روايت
                  جستجو کرد و آن اينکه ـ در صورت درستى صدور آن از امام صادق (ع)
                  ـ شايد امام، خواسته ‏اند بفرمايند که اصولاً هر روزى که نشانى
                  از پيروزى آيين الهى در آن باشد، نوروز است. درست همان طور که در
                  يکى از روايات سابق الذکر آمده بود که امام على (ع) فرمودند: هر
                  روز ما را نوروز کنيد. اين معنا براى نوروز، کاملاً مطابق تعبير
                  «ايّام الله» است که در قرآن به روزهاى متعلق به خداوند اطلاق
                  شده است. البته با اين تأويل، بايد آنچه در روايت درباره نوروز
                  فارسيان آمده، قدرى اصلاح شود. البته اشکالات ديگري هم در برخي
                  از رساله هاي نوروزيه بر اين خبر وارد آمده است.
                  نوروز و نوروزيه‏هاى دوره صفوى
                  چنين به نظر مى ‏رسد که نوروز، در فرهنگ مسلمانان شرقى، حتى با
                  وجود مخالفت هاى برخى از فقهاى سنى ‏مذهب، دوام آورده است. عجيب
                  آنکه برخى از آداب و رسوم خاص آن مانند چهارشنبه سورى و سيزده
                  بدر که از پيش از اسلام وجود داشته، و بى پايگى آن از نگاه اسلام
                  بر همه روشن بوده، به دليل همسويى نوروز با طبيعت و نيز دخالت آن
                  در تعيين خراج سالانه، همچنان حفظ شده است. حضور اين عيد در بخش
                  وسيعى از دنياى اسلام در حال حاضر، از نواحى عراق و ترکيه گرفته
                  تا جمهورى آذربايجان، جمهوري هاى آسياى ميانه، افغانستان،
                  پاکستان و طبعاً ايران، نشان آن است که پيش از تشکيل دولت صفوى،
                  اين عيد مورد اعتناى کامل بوده است. در اينجا بايد دو نکته را
                  مورد توجه قرار داد:

                  نخست آنکه در دوره صفوى، تاريخ قمرى و شمسى رواج داشته و طبعاً
                  مراسم نوروز برگزار مى‏ شده است. اولئاريوس در آن عهد چنين
                  نوشته: ايرانى‏ها سال خود را برحسب حرکت خورشيد و ماه تعيين و
                  تنظيم مى ‏کنند و به همين جهت داراى دو نوع سال شمسى و قمرى مى‏
                  باشند. سال قمرى از نظر مذهبى برايشان اهميت دارد که اعياد و
                  روزهاى سوگوارى خود را برحسب آن سال تعيين مى ‏کنند. وى پس از آن
                  اشاره کرده است که ايرانيان، عمر خود را برحسب سال شمسى محاسبه
                  کرده و مثلاً مى‏ گويند که فلان مقدار نوروز از عمر آنها گذشته
                  است. وى چهارشنبه آخر سال را که چهارشنبه سورى بوده، از ايام
                  مورد توجه مردم ياد کرده و گفته است که مردم آن را بدترين روزهاى
                  سال دانسته، کار را تعطيل مى ‏کنند، از خانه کمتر خارج شده و حتى
                  المقدور کمتر حرف مى ‏زنند و سعى مى‏ کنند به کسى پولى ندهند ...
                  عده‏اى هم کوزه‏هاى خود را برداشته ... به خارج شهر رفته و کوزه
                  را از آب پر کرده و آن را مى‏آورند و به خانه و اطاق هاى خود مى‏
                  پاشند و عقيده دارند که چون آب، صاف و پاک است، پليدي ها و
                  بدبختي ها را از خانه شسته، با خود مى‏ برد. «تاورنيه» نيز از
                  عيد نوروز به با اين عبارت که از اعياد بزرگ ايرانيان است سخن
                  گفته و مى‏نويسد: در اين روز تمام بزرگان براى سلام شاه به دربار
                  حاضر مى‏ شوند و هر کس به اندازه شأنش بايد ارمغان و پيشکشى به
                  شاه بدهد ... و در اين روز شاه ثروت گزافى به دست مى ‏آورد ...
                  براى روز اول سال، اگر يک ايرانى اتفاقاً پول نداشته باشد که
                  قباى نو تدارک نمايد، اگر بايد تن خود را گرو بگذارد، مى ‏گذارد
                  و قباى نو را حتماً به دست مى ‏آورد. شواهد فراوانى درباره اهميت
                  برگزارى مراسم نوروز در ميان ايرانيان در دوره صفوى در دست است
                  که نيازى به نقل آنها نيست.
                  نکته دوم آنکه اين مسئله را بايد از زاويه ديگرى نيز مورد توجه
                  قرار داد و آن اين که با پيدايش دولت شيعى، طبيعى بود که روزهايى
                  که در فرهنگ فقهى و تاريخى شيعه، از اهميتى برخوردار است به
                  عنوان شعائر شيعى بزرگ داشته شود. اين روزها، يا روزهاي عزا و
                  مصيبت بودند يا روزهاى شادى و فرح. نوع ديگر، روزهايى بود که در
                  تقويم مذهبى، عباداتى براى آنها در نظر گرفته شده بود. با توجه
                  به اختلافاتى که در تعيين اين روزها وجود داشت، لازم بود تا
                  تحقيقى درباره تعيين روز دقيق آنها صورت گيرد. به عنوان نمونه
                  چندين رساله مولوديه نوشته شد تا اثبات شود، تولد رسول خدا (ص)
                  در دوازدهم ربيع الاول بوده يا در هفدهم آن. همين طور رساله ‏اى
                  به دستور شاه سلطان حسين صفوى نوشته شد با عنوان هداية الصالحين
                  در اثبات آن که تولد امام على (ع) در سيزدهم رجب بوده و ساير
                  اقوال نادرست است.
                  به علاوه، مردم نياز به تقويم هايى داشتند تا به معرفى اين روزها
                  پرداخته و آداب و عبادات ويژه آنها را بيان کند. نمونه آن کتاب
                  تقويم المحسنين فى معرفة الساعات و الايام و الاسبوع از فيض
                  کاشانى و اختيارات علامه مجلسى است. بايد اعتقاد به خوبى و بدى
                  ساعات را هم به اين مطالب افزود و رساله‏هايى که به اين مسائل هم
                  پرداخته به آنچه گذشت، اضافه کرد. مجموع اين مسائل، جريانى را در
                  تأليف پديد آورد که به نوعى با بحث تقويم ارتباط مى ‏يافت.
                  با توجه به آنچه در آغاز بحث درباره تفاوت نوروز قديم با نوروز
                  جلالى گفته شد، بحث از تعيين روز نوروز و اين که آيا نوروز وارد
                  شده در روايات، همين نوروز مرسوم است يا نه، در ميان علما بالا
                  گرفت. پيش از آن نيز، همانطور که گذشت، ابن فهد در قرن نهم،
                  نسبتاً مفصل به آن پرداخته بود. استدلال هايى که در اين قبيل
                  رساله‏ ها آمده، به طور عمده بر پايه مطالب نجومى، تاريخى و نيز
                  رواياتى است که به آنها اشاره کرديم. افندى با اشاره به رساله
                  ميرزا ابراهيم حسينى مى‏ نويسد: او رساله ‏اى نوشت که نوروز،
                  درست همين روزى است که اکنون مرسوم است. آقا رضى قزوينى، رساله‏
                  اى در انکار اين مطالب نوشت. همين طور «محمد حسين بن ميرزا
                  ابوالحسن قائنى» و «ميرزا رضى الدين محمد» مستوفى خاصه اصفهان دو
                  رساله در تأييد تطبيق روز نوروز وارد شده در روايات با آنچه
                  مرسوم است نوشتند. افندى مى ‏نويسد: و قد صارت هذه المسألة مطرحا
                  لاراء الفضلاء.
                  در اين دوره افزون بر بحث هاى نجومى و اصولى و فقهى در اين باره،
                  يکى دو روايت ديگر درباره نوروز که در منابع پيشين شناخته شده
                  نيامده، مطرح گرديد. يک روايت را مرحوم علامه مجلسى در بحار بدون
                  آن که نام منبعش را ياد کند، با اين عبارت که: رأيت فى بعض الکتب
                  المعتبرة آورده و سندى بر آن از همان کتاب نقل کرده است. راوى
                  اين روايت معلى بن خنيس است اما نه در حد چند سطرى که در مصباح
                  شيخ آمده و يا يکى دو صفحه‏ اى که در المهذّب ابن فهد آمده، بلکه
                  ده صفحه بحار را به خود اختصاص داده است. آنچه در اين روايت
                  افزون بر نقل ابن فهد آمده، تفصيلى است که معلى از امام خواسته
                  تا نام هاى فارسى سى روز ماه را بيان کند. به دنبال آن سى نام
                  فارسى همچون هرمزد روز، بهمن روز، ارديبهشت روز و... آمده است.
                  علامه مجلسى روايت مزبور را بار ديگر از منبع ديگرى آورده، اما
                  در آنجا نيز نام منبع ياد نشده، بلکه آمده است: وجدت فى بعض کتب
                  المنجمين مرويا عن الصادق (ع)... در اين نقل، بخش اول سخن امام
                  با معلى نيامده، بلکه تنها نام هاى ايرانى سى روز آمده است. نيز
                  همان روايت را نقل کرده، بدون نام منبع و تنها با عبارت: «و روى
                  ايضا فى بعض الکتب ...»، جالب آنکه علامه پس از نقل اين سه روايت
                  مى ‏نويسد: اين روايات را ما از کتاب هاى منجمان نقل کرديم، زيرا
                  از ائمه ما روايت کرده بودند، اما من بر آنها اعتمادى ندارم. در
                  نُسَخ آنها نيز اختلافات زيادى وجود دارد که به برخى از آنها
                  اشاره کردم. حقيقت آن است که اين اسامى براى سى روز از منجمان
                  بوده و روشن نيست به چه دليل به امام صادق (ع) نسبت داده شده
                  است. علامه مجلسى به نقل از ابوريحان ـ و قاعدتا از الآثار
                  الباقيه ـ آن نام هاى ايرانى را آورده است.
                  افزون بر اين روايت، نقل ديگرى هم در دوره صفوى مطرح بوده و آن
                  اين است که هفت سلام به مشک و زعفران نوشتن و غساله آن را نوشيدن
                  و چهل مرتبه سوره يس را بر انار خواندن و شصت مرتبه اين دعا را
                  خواندن که «يا محوِّل الحول و الاحوال حوِّل حالنا الى احسن
                  الحال». اين نقل را آقا رضى قزوينى آورده و افزوده که در جايى
                  معتبر به نظر نرسيده است. مرحوم شيخ عباس قمى هم آن را به نقل از
                  کتب غير مشهوره آورده و صورت ديگر آن را «يا مقلب القلوب و
                  الابصار يا مدبر الليل و النهار يا محول الحول و الاحوال حول
                  حالنا الى احسن الحال» ياد کرده است.
                  

+ نوشته شده در  دوشنبه ششم فروردین 1386ساعت 11:55  توسط نظری  | 

شروع سال نو و آغاز بهار دیگری از عمر را صمیمانه بشما تبریک عرض نموده و امیدواریم از لحظات عمرتان نهایت استفاده را ببرید

+ نوشته شده در  جمعه سوم فروردین 1386ساعت 2:25  توسط   | 

روزها يا ماه جشن نوروز

مدت برگزاري جشن هايي چون مهرگان، يلدا، سده و بسياري ديگر، معمولاً يک روز (يا يک شب) بيشتر نيست. ولي جشن نوروز، که درباره اش اصطلاح «جشن ها و آيين هاي نوروزي» گوياتر است، دست کم يک يا دو هفته ادامه دارد.

ابوريحان بيروني مدت برگزاري جشن نوروز را، پس از جمشيد يک ماه مي نويسد: «چون جم درگذشت، پادشاهان همه ي روزهاي اين ماه را عيد گرفتند. عيدها را شش بخش نمودند: 5 روز نخست را به پادشاهان اختصاص دادند. 5 روز دوم را به اشراف، 5 روز سوم را به خادمان و کارکنان پادشاهي، 5 روز چهارم را به نديمان و درباريان، 5 روز پنجم را به توده مردم و پنجه ششم را به برزيگران.»

کمپفر در سفرنامه ي خود آورده است که « در زمان شاه سليمان صفوي، مهماني ها، تفريح و جشن هاي نوروز در ميدان هاي عمومي تا سه هفته طول مي کشيد.»

"درو ويل" مدت تعطيلي جشن نوروز را در زمان فتحعلي شاه دو هفته مي نويسد. ولي برگزاري مراسم نوروزي امروز، دست کم از "چهارشنبه آخر سال" آغاز و در "سيزده بدر" پايان مي پذيرد.

رسم ها و آيين هاي نوروزي که از روزگاران کهن برگزاري آنها از نسلي به نسل بعد به ارث رسيده، به ناگزير با دگرگوني شيوه هاي زندگي، تکنولوژي هاي صنعتي و ماشيني، سازمان هاي اداري شغل ها، قانون ها، وسايل ارتباط جمعي جديد بدون آنکه هويت خود را از دست بدهد، تحول يافته است. از آداب و رسوم کهن پيش از نوروز، بايستي از چهارشنبه سوري، خانه تکاني و پنجه (خمسه مسترقه) ياد کرد.

روزهاي مردگان و پنجشنبه آخر سال

يکي از آيين هاي کهن پيش از نوروز، ياد کردن از مردگان است که به اين مناسبت به گورستان مي روند ، و خوراک مي برند و به ديگران مي دهند. زردشتيان معتقدند که: «روان و فروهر مردگان، هيچ گاه کسي را که بوي تعلق داشته فراموش نمي کنند و هر سال هنگام جشن فروردين به خانه و کاشانه خود بر مي گردند.»

در روزهاي پنجه، از جمله رسم ها، تهيه کردن غذاهاي آييني - مذهبي بوده، ابوريحان مي نويسد: " ... وگبرکان در اين پنج روز خورش و شراب نهند، روان هاي مردگان را و همي گويند، که جان مرده بيايد و آن غذا گيرد، " غذا پختن و بر مزار مردگان بردن در قرن چهارم رسم بوده است؛ از خوارزم تا فارس. خوارزميان پنج روز آخر اسفند و پنج روز ديگري که در پي است و ملحق به اين ماه، مانند اهالي فارس، در روزهاي فروردگان براي ارواح مردگان در گورستان غذا مي گذارند.

يکي از صورت هاي برجا مانده ي اين رسم، در شهر و روستا، به گورستان رفتن پنجشنبه ي آخر سال است به ويژه خانواده هايي که در طول سال عضوي را از دست داده اند. رفتن به زيارتگاه ها و زيارت اهل قبور، در پنجشنبه – نظير روز پيش از نوروز و بامداد نخستين روز سال – رسمي عام است. در اين روز، خانواده ها خوراک (پلو- خورش)، نان ، حلوا و خرما بر مزار نزديکان مي گذارند و بر مزار تازه گذشتگان شمع  يا چراغ روشن مي کنند. در برخي از شهرهاي ايران، روز پيش از عيد، خانواده هاي عزادار، از خويشان و نزديکان با غذا و حلوا پذيرايي مي کنند و بر سرمزار جمع مي شوند. نيز رسم است که ايرانيان شيعه، در موقع سال تحويل، به زيارت قبر امامان و امامزادگان مي روند.

خانه تکاني

اصطلاح خانه تکاني را بيشتر در مورد شستن، تميز کردن، نو خريدن، تعمير کردن ابزارها، فرش ها، لباس ها، به مناسبت فرا رسيدن نوروز، به کار مي برند. در اين خانه تکاني، که سه تا چهار هفته طول مي کشد، بايد تمامي ابزارها و وسيله هايي که در خانه است، جا به جا، تميز، تعمير و معاينه شده و دوباره به جاي خود قرار گيرد. برخي از ابزارهاي سنگين وزن مثل فرش ها، تابلوها، پرده ها و يا وسايل  ديگر، فقط سالي يک بار، آن هم در خانه تکاني نوروزي، جا به جا و تميز مي شود. در برخي از شهرهاي آذربايجان نخستين چهارشنبه ماه اسفند (چهارشنبه موله) به شستن و تميز کردن فرش هاي خانه اختصاص  دارد.

کاشتن سبزه

اسفند ماه، ماه پاياني زمستان، هنگام کاشتن دانه و غله است. کاشتن "سبزه عيد" به صورت نمادين و شگون، از روزگار کهن، در همه ي خانه ها و در بين همه خانواده ها مرسوم بوده است.

در ايران کهن، بيست و پنج روز پيش از نوروز، در ميدان شهر، دوازده ستون از خشت خام برپا مي شد، بر ستوني گندم، برستوني جو و به ترتيب، برنج، باقلا، کاجيله (گياهي است از تيره ي مرکبات ، که ساقه آن به 50 سانتي متر مي رسد)،  ارزن، ذرت، لوبيا، نخود، کنجد، عدس و ماش مي کاشتند؛ و در ششمين روز فروردين، با سرود يا ترنم و شادي ، اين سبزه ها را مي کندند و براي فرخندگيش به هر سو مي پراکندند.  ابوريحان نقل مي کند که «اين رسم در ايرانيان پايدار ماند که روز نوروز در کنار خانه هفت صنف از غلات در هفت استوانه بکارند و از روييدن اين غلات، به خوبي و بدي زراعت و حاصل ساليانه حدس بزنند.»

امروز در همه ي خانه ها رسم است که ده روز يا دو هفته پيش از نوروز، در ظرف هاي کوچک و بزرگ، کاسه، بشقاب، پشت کوزه و ... دانه هايي چون گندم، عدس، ماش و ... مي کارند.

موقع سال تحويل و روي سفره ي "هفت سين" بايستي سبزه بگذارند. در برخي از شهرها سومين چهارشنبه پيش از عيد به خيس کردن و کاشتن گندم و عدس براي سبزه هاي نوروزي اختصاص دارد. اين سبزه ها را در خانواده ها تا روز سيزده نگه مي دارند و در اين روز، زماني که براي "سيزده بدر" از خانه بيرون مي روند، در آب روان مي اندازند.

سفره هفت سين

رسم و باور کهن است که همه اعضاي خانواده در موقع سال تحويل (لحظه ي ورود خورشيد به برج حمل) در خانه و کاشانه خود در کنار سفره هفت سين گرد آيند. در سفره ي سفيد رنگ هفت سين، از جمله، هفت روييدني خوراکي را که با حرف« س» آغاز مي شود و نماد و شگوني بر فراواني روييدني ها و فرآورده هاي کشاورزي است- چون سيب ، سبزه، سنجد، سماق، سير، سرکه، سمنو و مانند اين ها- مي گذارند. افزون بر آن آينه، شمع، ظرفي شير، ظرفي آب که نارنج در آن است، تخم مرغ رنگ کرده، تخم مرغي روي آينه، ماهي قرمز، نان، سبزي، گلاب، گل، سنبل، سکه و کتاب ديني (مسلمانان قرآن و زردشتيان اوستا و...) نيز زينت بخش سفره ي هفت سين است. اين سفره در بيشتر خانه ها تا روز سيزده گسترده است.

در برخي از نوشته ها از سفره ي هفت شين (هفت روييدني که به حرف شين آغاز مي شود) سخن رفته و آن را رسمي کهن تر دانسته اند. در ريشه يابي واژه ي هفت سين نظرهاي ديگري چون هفت چين (هفت روييدني از کشتزار چيده شده) و هفت سيني از فرآورده هاي کشاورزي نيز بيان شده است. پراکندگي نظرها ممکن است به اين سبب باشد که در کتاب هاي تاريخي و ادبي کهن اشاره اي به هفت سين نشده و از دوره ي قاجاريه است که درباره ي باورها ، رفتارها و رسم هاي عاميانه مردم تحقيق ، بحث و اظهار نظر آغاز شده است. نمي دانيم که آيا پيش از قاآني هم شاعري هفت سين را در شعر خود آورده است يا نه؟

سين ساغر بس بود ما را در اين نوروز روز  گو نباشد هفت سين رندان  دُرآشام را

ميرزاده ي عشقي نيز در "نوروزي نامه" مسمطي براي آگاهي مردم آن ديار سروده :

بپا سازند از مازندران تا شوش و ملک ري  بساط هفت سين چينند و بنشينند دور وي

+ نوشته شده در  جمعه سوم فروردین 1386ساعت 2:24  توسط   | 

خاستگاه نوروز

نوروز يکي از بزرگترين جشن هاي ايرانيان است که از دير باز در ايران برگزار مي شد و آيين هايي خاص خود را داشت. در مورد خاستگاه نوروز نظرات فراواني وجود دارد گروهي آن را به روزگار جمشيد جم پادشاه کياني و گروهي به دوره هاي پيش از اين منسوب مي دانند. اين جشن از دير باز تاکنون مراسم و آيين هايي داشته که برخي از آنها مانند خانه تکاني ، سفره هفت سين ، چهارشنبه سوري  و زيارت اهل قبور در پنج شنبه آخر سال هنوز هم در بين ايرانيان برگزار مي شود.

اما آيا اين آيين ها از گذشته تاکنون هم به همين شکل امروز برگزار مي شده يا در طي قرون و اعصار تغيير کرده است؟ دکتر محمود روح الاميني مردم شناس و پژوهشگر فرهنگ عامه در اين باره معتقد است: «اين جشن ها در گذشته به شکل هاي ديگري برگزار مي شده است. آنچه امروز ما از جشن هاي ايراني مي بينيم صورت تغيير يافته براساس شرايط روز آن است.» دکتر روح الاميني علت اين امر را در اين مي داند که: «هيچ پديده فرهنگي يکنواخت باقي نمي ماند. فرهنگ ثابت فرهنگ مرده است. بيشتر پديده هاي فرهنگي به مرور زمان تغيير مي کنند. منتهي برخي زودتر و برخي ديرتر تغيير مي کنند.» اين مردم شناس معتقد است که ما بايد اين جشن ها را در ايران امروز مطالعه کنيم او علت اين امر را در اين مي داند که: «ما در امروز زندگي مي کنيم و جشن ها را مانند همه پديده هاي فرهنگي با مقتضيات زمانه مطالعه مي کنيم.»

البته شکل ظاهري اين جشن ها امروز نيز چون گذشته است يعني بسياري از آيين ها از قبيل نوروز مانند گذشته برگزار مي شود اگرچه صورت مراسم به اقتصادي زمانه تغيير کرده است. مقداري از اين تغييرات به دليل سفر مردم در اين ايام ايجاد شده است. در گذشته رسم بود که مردم در خانه بمانند؛ الان مردم بيشتر به سفر مي روند. «سفر» در جشن هاي نوروزي نبوده است. اين که اين جشن از کي و چگونه تغيير کرد سؤالي است که کتاب هاي تاريخي پاسخ آن را به روشني ارائه مي دهند.

دکتر روح الاميني معتقد است: «رد پاي اين سنت ها را در لابه لاي کتاب هاي تاريخي، اشعار و حتي تصاوير به دست مي آوريم. کتاب هايي مثل تاريخ بيهقي و ديوان اشعار شاعران که در آن اشعار بهاريه يافت مي شود.» علوم اجتماعي اين تغييرات را بازگو مي کند اما درباره چرايي تغيير آن صحبتي به عمل نمي آورد. دکتر روح الاميني مي گويد: «اين که چرا اين جشن ها تغيير کرده نکته اي است که علوم اجتماعي از پاسخ دادن به آن پرهيز مي کند.» بررسي اين جشن ها و آيين ها جزئي از فرهنگ عامه يا فولکلور به حساب مي آيد.

وي مي گويد: «اين جشن ها و آيين ها بخش فرهنگ عاميانه ماست که به معناي دانش عامه است. يعني چيزي يا شخصيتي آن را به وجود نياورده است، زمانش معلوم نيست و قيد مکان ندارد.» به عقيده اين استاد دانشگاه: «جشن ها و آيين ها به مرور ايام تغيير مي کند، ممکن است اسمش عوض شود يا شيوه برگزاري اش تغيير کند. اين تغييرات را خود مردم به وجود مي آوردند. اين تغيير بخشي از فرهنگ است.» دکتر روح الاميني مي افزايد: «ما سه ويژگي براي فرهنگ داريم: يکي اين که دوام داشته باشد به طوري که يک نسل آن را تجربه کنند. عموميت داشته باشد. اجباري هم نباشد.» با تمام اين تعاريف نوروز از کي آغاز شد و در گذشته چگونه آن را جشن مي گرفتند؟ دکتر محمود روح الاميني در مورد نوروز معتقد است: «نوروز يعني جشني که به مناسبت آغاز سال نو برگزار مي شد. يعني روزي که طول روز و شب به يک اندازه مي شود. ايرانيان در اين روز جشن مي گرفتند الان هم اين جشن ها وجود دارد. جشن نوروز و جشن مهرگان. اين کلمات به زبان هاي ديگر هم راه يافته است عرب ها هم به عيد «ني روز» مي گويند. به جشن ديگر هم «مهرجان» مي گويند که معرب مهرگان است.» اين جشن در گذشته براي آغاز فصل کاشت برگزار مي شد. همانطور که الان هم آغاز سال کشاورزي اول فروردين است. اما در گذشته نوروز دقيقاً اول فروردين برگزار نمي شد.

هر چند بسياري از محققين اعتقاد دارند که تاجگذاري جمشيد (که به روايتي بنيانگذار نوروز است) در روز اول بهار بوده اما دکتر روح الاميني معتقد است که جشن نوروز جابجا مي شده و در زمان هاي مختلف برگزار مي شده است. مثلا در زمان فردوسي براساس آنچه از اشعارش بر مي آيد در پاييز برگزار مي شد. يا در يک دوره آغاز پاييز بوده است. علت اين امر شايد اين بود كه براساس تقويم گذشته ايرانيان، هر دوازده ماه سال سي روز بود در آخر سال پنج روز اضافه مي آمد که در اصطلاح به آن گاهنبار و يا خمسه مسترقه يا پنجه  دزديده شده مي گفتند. چهار سال يک بار بايد کبيسه مي کردند.

به گفته دکتر روح الاميني: «اين پنج روز، روز جشن همگاني بود. زمان فردوسي تيرماه بوده است. تا سال 1304 ماه ها سي روز بوده و آن پنج روز هم که پنجه يا خمسه مسترقه بود، حساب نمي شد. در سال 1304 براي اين که تقويم هماهنگ شود و اين مشکل حل شود شش ماه اول را سي و يک روزه مي کنند و پنج ماه دوم سي روز و ماه آخر هم سه سال 29 روز و يک سال سي روزه مي گيرند. » آيين هاي نوروزي در گذشته از ابتداي اسفند آغاز مي شد اما جشن ها از پنجه آغاز مي شد.

دکتر روح الاميني مي گويد: «در شهرهاي آذربايجان هر چهارشنبه اسفند را به يک نام مي خوانند چهارشنبه اول براي خريد، چهارشنبه دوم براي تميز کردن خانه است، چهارشنبه سوم براي سبزي کاشتن، و چهارشنبه چهارم براي دور ريختن وسايل زايد است. اين رسم در شهرهاي آذربايجان هنوز هم وجود دارد.»

آيا اين سنت ها پيش از اسلام بوده يا خير؟ او با اشاره به برخي از سنت ها و آيين هاي نوروزي مي گويد: «هر کدام از اين مراسم علتي داشته است. علتش امروز گم شده، اما جشن وجود دارد. ولي از اين كه از روز اول چگونه بوده، هيچ چيزي در دسترس نيست.» شايد علت اين امر اين بوده که اين جشن ها در حضور شاه برگزار مي شده و هيچ شاعر و نويسنده اي از مراسم مردم چيزي ننوشته است. دکتر روح الاميني مي گويد: «عامه مردم اين باورها را داشتند؛ باور مردم در مورد مسائل مختلف وجود داشته و دارد. مثلاً هفت سين يکي از باورهاي عامه مردم است هفت نماد را به صورت هفت سين مي گذارند. لباس نو پوشيدن در سال نو وجود دارد و در کتاب ها هم هست. خانه تکاني هم از گذشته وجود داشته، الان هم مرسوم است و چهارشنبه سوري نيز مبحث مفصلي است؛ اين رسم در بين عامه مردم هست.»

دکتر روح الاميني در مورد نحوه برگزاري اين مراسم در گذشته مي گويد: «اطلاعات ما در مورد اين جشن ها از سيصد سال پيش به قبل، به دليل نيامدن در کتاب ها بسيار محدود است. ما نمي دانيم که پيش از دوره صفويه آيين هاي نورزوي چگونه بوده است.» بنا به نظر او شايد اين مراسم و آيين ها بيشتر در بين مردم رواج داشته است. اين مردم شناس مي گويد: «مثلا سؤال مي شود که چرا هفت سين داريم؛ خوب همه ما مي دانيم که «هفت» عدد مقدسي است و در بيشتر فرهنگ ها و زبان ها هم وجود دارد. اما چرا هفت سين و يا هفت چين بوده است کتاب ها اشاره اي نکرده اند.» وي همچنين مي گويد: «يکي ديگر از مراسم، ديد و بازديد نوروزي بود که در بين مردم وجود داشت. زردشتي ها معتقد بودند که بايد به ديدار هم بروند حتي اگر قهر بودند، مي آمدند مي نشستند. چاي و يا چيز ديگري مي خوردند و مي رفتند ولي رسم بازديد را از بين نمي بردند. اين سنت براي ارتباط مردم با هم بود.

 روز قبل از نوروز، روز مردگان بود. مردم در اين روز به گورستان مي رفتند و با گذاشتن سفره هفت سين و شستن گور در گذشته خود او را در جشن نوزايي طبيعت شريک مي کردند. يکي ديگر از اين سنت ها اين بود، کسي که يکي از اقوامش در طول سال مرده بود روز اول سال به ديدارش مي رفتند شايد به اين دليل که در گذشته براي هر کسي که مرده بود مراسم سوم هفتم و سي ام و نوروز مي گرفتند. خانه تکاني براي اين بود که مردم سالي يکبار فرصت تميز کردن خانه را داشتند کوزه هاي قديمي را مي شکستند.»

 روز قبل از نوروز، روز مردگان بود. مردم در اين روز به گورستان مي رفتند و با گذاشتن سفره هفت سين و شستن گور در گذشته خود او را در جشن نوزايي طبيعت شريک مي کردند. يکي ديگر از اين سنت ها اين بود، کسي که يکي از اقوامش در طول سال مرده بود روز اول سال به ديدارش مي رفتند شايد به اين دليل که در گذشته براي هر کسي که مرده بود مراسم سوم هفتم و سي ام و نوروز مي گرفتند. خانه تکاني براي اين بود که مردم سالي يکبار فرصت تميز کردن خانه را داشتند کوزه هاي قديمي را مي شکستند.»

دکتر روح الاميني در مورد مراسم چهارشنبه سوري نيز معتقد است شکل اجراي اين جشن تغيير کرده است: «چهارشنبه سوري به اين شکل بعد از اسلام به وجود آمده است. ما مي دانيم که در گذشته ماه سي روزه بوده و هر روز سال يك نام داشته است که هنوز هم اين اسم ها هست. هنوز هم زردشتي ها روزها را به نام مي خوانند مثلاً روز اول ماه را روز اورمزد مي گويند، هفته و روزهاي هفته وجود نداشته است. چهارشنبه در عرب روز نحس است همين وارد زبان فارسي شده ، و فردوسي هم گفته است. البته ما در دوره پيش از اسلام جشني به نام سوري داشتيم. الان چهارشنبه سوري جاي جشن سوري را گرفته است. خود اين مراسم هم تغيير کرده چون چهارشنبه سوري را در زمان صفويه و تا 50 سال پيش، آخر ماه صفر مي گرفتند. در ضمن جشن عربي هست که شب قبلش مي گرفتند. جشن سوري سه روز آخر سال بود که آتش روشن مي کردند. ايرانيان باستان براي آتش احترام زيادي قايل بودند و آتش را لگد نمي کردند. چراغ را هم مي شکنند. به همين دليل اين جشن دچار تغيير شده است و از قالب اصلي خود خارج شده است.» ورود تکنولوژي هاي جديد و ابزار و امکانات شکل بسياري از آداب و رسوم را تغيير داده است. در دوره امروزي مسافرت ها نمي گذارد مردم جشن بگيرند. دکتر روح الاميني مي گويد: «در گذشته اين سفرها به شکل امروز نبوده چون امکانات سفر نبود. حالا مي گويند شهردار شيراز به اولين مسافر نوروزي که وارد شهر مي شود هديه اي مي دهد؛ خوب اين مخصوص امروز است. در خيلي از شهرها نمايشگاه مي گذارند، يعني سعي مي کنند يک جشني برگزار کنند. البته مراسمي مثل سيزده آنچنان در بين مردم وجود دارد که حتي با ممانعت هايي که در يک دوره وجود داشت نتوانست جلوي مردم را بگيرند. الان هم اگر به تقويم نگاه کنيم مي بينيم که در روز سيزدهم فروردين نوشته شده روز طبيعت. مردم معتقد بودند اگر در روز سيزده در خانه بمانند بلا بر سرشان نازل مي شود. جنبه هاي ديني را هم به آن اضافه مي کنند. عيدي دادن و عيدي گرفتن از رسوم قديمي است. معمولاً در کتاب هاي تاريخي چيزهايي را نقل مي کنند آداب و رسوم را نقل مي کنند همان مير نوروزي بود. ما الان سندهايش را داريم که شايد اين همان حاج فيروز است. حاجي فيروز هنوز هست.» در نهايت اين كه نوروز جشني است که براساس شرايط زمان و به مدد فرهنگ پوياي ما باقي مانده و اگرچه تغيير کرده اما از گذشته دور تا امروز باقي مانده است.

+ نوشته شده در  جمعه سوم فروردین 1386ساعت 2:18  توسط   | 

 عدد هفت در فرهنگ ملل مختلف

فلسفه هفت سين چيست؟

به طور مقدمه بايد دانست که عدد "هفت" نزد ايرانيان قديم مقدس بود و به خاطر ستارگان هفتگانه يعني « زهره ، مشتري ، عطارد ، زحل ، مريخ ، زمين و خورشيد » عدد هفت را گرامي مي داشتند. نياکان ما که زرتشتي بودند ، اعتقاد داشتند  که عقل مقدس يعني " اهورامزدا " که به او "سپند مينو" نيز مي گفتند ، شش وزير بزرگ به نام "امشاسپندان" دارد  که يعني مقدسان جاويدان و اين شش امشاسپند با "سپندمينو" تشکيل (هفت سپند) مي دهند.علت اين که هفت سين به راستي هفت سين است ، اشاره به هفت "امشاسپند" است و چون کلمه "سپند" با سين شروع مي شده ، روي اين اصل به علامت آن هفت مقدس جاوداني ، چيزهائي در نظر گرفته شده که هم با حرف سين شروع شده باشند و هم مورد استفاده مثبت بشر واقع شوند.

عدد هفت در قديم :

مردم بابل عدد هفت را مقدس مي شمردند ، طبقات آسمان و زمين و سيارات هفت بوده است ، ايام هفته هفت روز است.

هفت از نظر مذاهب: به عقيده هنديها در آئين برهما انسان هفت بار مي ميرد . عروس و داماد بايد هفت قدم به اتفاق هم بردارند. هفت قدم جلو رفته و قسم مي خورند ، در آئين زرتشت هفت فرشته مقرب وجود دارد. در تورات مذکور است که هفت نر و ماده را با خود برگير تا نسلي بر جهان بماند.

هفت در آئين مسيح :

هفت معجزه ، از 33 معجزه را مسيح در انجيل ذکر کرده است ، در انجيل از هفت روح پليد صحبت شده است ، به نظر فرقه کاتوليک ، هفت نوع شادي و هفت غسل تعميد وجود دارد.

هفت در اسلام:

آسمان هفت طبقه دارد . فرعون در خواب هفت گاو چاق و هفت گاو لاغر را ديد که گفتند هفت سال خشکسالي و هفت سال فراواني مي شود. جهنم هفت طبقه دارد . گناهان اصلي هفت عدد است . پيش از اسلام در بين اعراب ، هفت بار طواف دور کعبه مرسوم بوده و در سنت اسلامي نيز چنين است . هفت نفر قاري قرآن معروف بودند ، هفت بار شستن اشياء ناپاک و قرار گرفتن هفت عضو بدن هنگام نماز نيز مذکور است .هفت در تصوف : هفت وادي سلوک در تصوف معروف است 1) طلب ، 2)عشق ، 3)معرفت ، 4) استغنا ، 5)توحيد ، 6) حيرت ، 7)فنا ، مولوي مي گويد:هفت شهر عشق را عطار گشت    ما هنوز اندر خم يک کوچه ايم

هفت در تاريخ :

همراهان داريوش با خود او هفت نفر بودند، در نقش رستم در بالاي آرامگاه داريوش ، هفت نقش ملاحظه مي شود . جنگهاي هفت ساله در زمان لوئي 11 واقع شد. اژدهاي هفت سر معروف است . هفت پسر گشتاسب به هفت راهزن تبديل شدند و هفت خوان رستم و اسفنديار معروف است.

معابد هفت طبقه:

در بابل و آشور هر معبدي هفت طبقه داشت و هر طبقه به نام يکي از سيارات و هفت رنگ بود (سرخ ، سيمين، سفيد، سياه، ارغواني، آبي و سبز). حصار اکباتان هفت ديوار داشت و آرامگاه کورش هفت پله دارد

+ نوشته شده در  جمعه سوم فروردین 1386ساعت 2:10  توسط   | 

درس هايي كه از بهار مي توان گرفت

بهار، درس هايي آموزنده و زندگي ساز دارد. از نكته هاي درس آموز بهار، ذيلاً به مواردي اشاره مي نماييم كه مطابقت آنها با خانواده متعادل، الهام بخش زوجين است:

1- تنوع

در بهار، تنوع خاصي در رنگها و جلوه هاي طبيعت ، درختان، گياهان و گلها مشاهده مي شود. زندگي متعادل نيز بايد برخوردار از تنوع ويژه اي باشد. كار، استراحت، اوقات فراغت، مطالعه، ورزش ، ارتباط با خدا و ... همگي عناصري از يك زندگي متنوع بوده و در جاي خود، مهم  و با ارزش تلقي مي شوند.

2- شادابي

بهار، آكنده از شادابي و طراوت است، به گونه اي كه معرّف تحول و دگرگوني در تمامي طبيعت مي باشد. زندگي متعادل نيز برخوردار از شادابي و سرزندگي است. بايد زوجين درزندگي مشترك خويش، مشوّق روح شادماني و مسرت باطني باشند و هر يك بر ديگري در اين امر، سبقت جويند.

3- تبادل

از زيبايي هاي بهار، تعادل در هواست؛ نه آن چنان سرد است كه گزنده باشد و نه آن اندازه گرم است كه سوزنده باشد. هواي ملايم و نسيم فرحبخش بهار، جان ها را گرمي مي بخشد. زوجين درزندگي متعادل، با الهام ازمكتب بهار، در روابط متقابل خويش به دور از هر گونه افراط و تفريط ، مناسباتي گرم و ثمربخش را پي ريزي مي كنند. روابط نه افراطي است كه به وابستگي و اتكاي بيش از حد بينجامد و نه سرد و قهر آميز است كه بذرهاي محبت و عاطفه را از قلوب آنان بركند.

4- تحول

طبيعت پس از دوره افسردگي و خمودي خزان ، در طراوت بهار به وجد مي آيد و دگرگوني هايي را در خود پذيرا مي شود. اندام خشكيده گياهان و درختان در گذر از ركود و رخوت زمستان به شور و جذبه بهار، جوانه هاي حيات را برخود ظاهر مي سازد. چنين تغيير و تحولي در طبيعت ، اين پيام را براي هر فردي در بردارد:"حال كه طبيعت متحول شد، تنها انسانها كه برتر از طبيعتند و اشرف مخلوقات ، بايد دراين دگرگوني ها برطبيعت، سبقت جويند".

اعضاي هر خانواده، نيك بينديشند كه هر يك نسبت به از دست دادن سرمايه عمر و سپري نمودن بهترين سال هاي زندگي، چه حاصلي اندوخته اند و با چنين سرمايه اي، دست به چه معامله اي زده اند؟ چنين انديشه اي ، بارور و زاينده است و انسان را فراتر از پوچي و ابتذال ، به رشد و تعالي مي خواند. از كلمات ارزشمند امام سجاد عليه السلام در دعاي مكارم الاخلاق، قسمتي را در ذيل نقل مي كنيم :

" خدايا به من عمرطولاني عطا فرما تا زماني كه عمرم  در راه اطاعت و بندگي ات صرف شود و اگر روزي برسد كه سال هاي زندگي ام چرا گاه شيطان گردد ، مرا فرصت مده."

5- حيات آفريني

بهارحيات است و حيات آفرين، آن گونه كه نسيم بهاري بر روحها و جانها مي وزد، حياتي دوباره در كالبدها مي دمد و به عبارتي، بهارعلاوه بر سر زندگي ، زندگي ساز نيزهست.

گفت پيغمبر به اصحاب كبار

تن مپوشانيد از باد بهار

آنچه با برگ درختان مي كند

با تن و جان شما آن مي كند

+ نوشته شده در  جمعه سوم فروردین 1386ساعت 2:7  توسط   | 

مهفوم عيد در فرهنگ اسلامي

واژه عيد در اصل از فعل عاد (عود) يعود اشتقاق يافته است. معانى مختلفى براى آن ذكر كرده‏اند، از جمله: «خوى گرفته‏»، «هر چه باز آيد ،از اندوه و بيمارى و غم و انديشه و مانند آن‏ » ، « روز فراهم آمدن قوم‏» ، «هر روز كه در آن ، انجمن يا تذكار فضيلت مند يا حادثه بزرگى باشد»، گويند از آن رو به اين نام خوانده شده است كه هر سال شادى نوينى باز آرد. (1)

ابن منظورچنين مي گويد كه برخىمعتقدند ، اصل واژه عيد از «عادة‏» است، زيرا آنان (قوم)، بر جمع آمدن در آن روز، عادت كرده‏اند. (2)

به گفته ازهرى: عيد در نزد عرب، زمانى است كه در آن شادى ‏ها  يا اندوه‏ها، باز مى‏گردد و تكرار مى‏شود. ابن اعرابى آن را منحصر به شادى‏ها دانسته است. (4)

واژه عيد تنها يك بار در قرآن به كار رفته است :

اللّهُمَّ رَبَّنا اَنزِل عَلَينا مائِدَةَ منَ السَّماء تَکون لنا عيداً لاوَّلنا وآخرنا و آية ً منک...(سورة مائده / آيه 114) در تفسير نمونه ذيل اين آيه گفته شده است: «عيد در لغت،از ماده عود به معنى بازگشت است ، و لذا به روزهايى كه مشكلات از قوم و جمعيتى بر طرف مى‏شود و بازگشت ‏به پيروزيها و راحتى‏هاى نخستين مى‏كند عيد گفته مى‏شود، و دراعياد اسلامى به مناسبت اينكه در پرتو اطاعت‏ يك ماه مبارك رمضان و يا انجام فريضه بزرگ حج، صفا و پاكى فطرى نخستين به روح و جان باز مى‏گردد و آلودگى‏هاي خلاف فطرت از ميان مى‏رود، عيد گفته شده است و از آنجا كه روز نزول مائده روز بازگشت ‏به پيروزى و پاكى و ايمان به خدا بوده است‏ حضرت مسيح (ع) آن را عيد ناميده و همانطور كه در روايات وارد شده ، نزول مائده در روز يكشنبه بود و شايد يكى از علل احترام روز يكشنبه در نظر مسيحيان نيز همين بوده است. اگرچه در روايتى كه از على(ع) نقل شده مى‏خوانيم «و كل يوم لا يعصى الله فيه فهو يوم عيد» . هر روز كه در آن معصيت‏ خدا نشود روز عيد است‏» نيز اشاره به همين موضوع است، زيرا روز ترك گناه، روز پيروزى و پاكى و بازگشت ‏به فطرت نخستين است.»(3)

در روايات معصومين(ع) نيز بارها به اين موضوع اشاره شده است، چنان كه گذشت ، امير المومنين على (ع) فرموده اند هر روزى كه در آن معصيت و گناه نشود، روز عيد است.

از سويد بن غفله نقل شده است كه گفت: در روز عيد بر امير المؤمنين على(ع) وارد شدم و ديدم كه نزد او نان گندم و خطيفه (خوراکي ازآرد وشير)و ملبنة( غذا يا حلوايي که با شير تهيه مي شود )است. پس به آن حضرت عرض كردم روز عيد و خطيفه ؟!.

پس از آن حضرت فرمود:"انما هذا عيد من غفرله "، اين عيد كسى است كه آمرزيده شده است.(4)

و نيز در يكى از اعياد، آن حضرت فرمود: «انما هو عيد لمن قبل الله صيامه، و شكر قيامه، و كل يوم لا يعصى الله فيه فهو يوم عيد»، «امروز تنها عيد كسى است كه خداوند روزه‏اش را پذيرفته و عبادتش را سپاس گزارده است ، هر روز كه خداوند مورد نافرمانى قرار نگيرد، عيد راستين است.»

در روايات اسلامى براى اعياد، به ويژه اعياد مذهبى از جمله عيد فطر، آداب و رسوم خاصىاز جانب معصومين توصيه شده است.

«زينوا اعيادكم بالتكبير» عيدهاى خودتان را با تكبير زينت ‏بخشيد.

«زينوا العيدين بالتهليل و التكبير و التحميد و التقديس‏» عيد فطر و قربان را با گفتن ذكر لا اله الا الله، الله اكبر، الحمد لله و سبحان الله، زينت ‏بخشيد.

عيد ، زمان نو شدن و پاک شدن از گناهان است و نوروز زنده شدن و برپاشدن  دوباره هستي ...

نوروزتان سرشاراز طراوت وشادکامي

+ نوشته شده در  جمعه سوم فروردین 1386ساعت 2:0  توسط   | 

نوروز در اسلام

همزمان‌ با ظهور اسلام،‌ بسياري‌ از سنن‌ غلط‌ همانند آتش‌ پرستي‌ و منع‌ دفن‌ مردگان‌ از بين‌ رفت‌ ولي‌ نوروز به‌ عنوان‌ يك‌ جشن‌ ملي‌ باقي‌ ماند. حتي‌ پيشوايان‌ ديني‌ آن‌ را حياتي‌ دوباره‌ بخشيدند و آن را به‌ دعا و نيايش‌ آراستند. دكتر شريعتي‌ در اين‌ باره‌ مي‌گويد: اسلام، نوروز را جلاي‌ بيشتري‌ داد، شيرازه‌ بست‌ و آن‌ را با پشتوانه ‌اي‌ استوار از خطر زوال‌ در دوران‌ مسلماني‌ ايرانيان‌ مصون‌ داشت... نوروز كه‌ با جان‌ مليت‌ زنده‌ بود، روح‌ مذهب‌ نيز گرفت..

چون‌ نوروز شد، غسل‌ كن‌ و پاكيزه ‌ترين‌ جامه‌هاي‌ خود را خوشبو گردان‌ و در آن‌ روز ، روزه‌ بدار و چون‌ از نماز پيشين‌ فارغ‌ شدي، چهار ركعت‌ نماز بگزار و بعد از نماز، سجده‌ شكر به‌ جاي‌ آور.

معلي ‌بن‌ خنيس‌ مي‌گويد: در نوروز بر امام‌ صادق(ع) وارد شدم، فرمود: اين‌ روز را مي‌ شناسي؟ عرض‌ كردم‌ قربانت‌ گردم‌ اين‌ روزي‌ است‌ كه‌ عجم‌ آن‌ را بزرگ‌ مي ‌شمرند و به‌ يكديگر هديه‌ مي‌ دهند.. حضرت‌ فرمودند: قسم‌ به‌ بيت‌ عقيق‌ كه‌ در مكه‌ است، اين‌ نيست‌ مگر به‌ جهت‌ امري‌ قديم‌ كه‌ براي‌ تو تفسير مي ‌كنم... نوروز روزي‌ است‌ كه‌ خداوند از انسان ها پيمان‌ گرفت‌ كه‌ بندگي‌ او را گردن‌ گذارند و به‌ پيامبرانش‌ ايمان‌ آورند و دستورهاي‌ آنان‌ را بپذيرند. آن‌ نخستين‌ روزي‌ است‌ كه‌ خورشيد بتابيد و بادهاي‌ باردهنده‌ وزيدن‌ گرفت‌ و گياهان‌ روييدن‌ گرفتند. آن‌ روزي‌ است‌ كه‌ فرشته‌ وحي‌ بر پيامبر(ص) نازل‌ گرديد و ابراهيم‌ خليل(ع) بتها را درهم‌ شكست. روزي‌ است‌ كه‌ امام‌ علي(ع) بت هاي‌ روي‌ خانه‌ كعبه‌ را به‌ زير افكند و همچنين‌ كشتي‌ نوح‌ پس‌ از طوفان‌ بر كوه‌ جودي‌ قرار گرفت‌ و آن‌ روزي‌ است‌ كه‌ قائم‌ ما در آن‌ روز ظهور خواهد كرد.

و باز معلي ‌بن‌ خنيس‌ از قول‌ امام‌ صادق (ع) نقل‌ مي ‌كند كه‌ همانا نوروز روزي‌ است‌ كه‌ پيامبر(ص) عهد و پيمان ها را براي‌ اميرالمومنين(ع) گرفت‌ و آن‌ روزي‌ است‌ كه‌ حضرت‌ بر اهل‌ نهروان‌ پيروز شد.

در مفاتيح‌ الجنان‌ از قول‌ امام‌ صادق (ع) آمده‌ است: چون‌ نوروز شد، غسل‌ كن‌ و پاكيزه ‌ترين‌ جامه‌هاي‌ خود را خوشبو گردان‌ و در آن‌ روز، روزه‌ بدار و چون‌ از نماز پيشين‌ فارغ‌ شدي، چهار ركعت‌ نماز بگزار و بعد از نماز، سجده‌ شكر به‌ جاي‌ آور....آمده‌ است‌ كه‌ در هنگام‌ تحويل‌ سال‌ اين‌ دعا را بسيار بخوانند: يا مقلب‌القلوب‌ و الابصار يا مدبرالليل‌ و النهار يا محول ‌الحول‌ و الاحوال، حول‌ حالنا الي‌ احسن ‌الحال.ما اين‌ دعا را با كلامي‌ نغز از زبان‌ مولاي‌ متقيان‌ امام‌ علي (ع) مي ‌آراييم، آنجا كه‌ مي‌ فرمايند: .[خدايا] با بهاري‌ پر ابر و ابري‌ پر باران، آب‌ رحمت‌ خويش‌ را بر خاك‌ خشك‌ ما و بر گياهان‌ پر بركتت‌ فرو ريز، تا به‌ باران‌ درشت‌ و بسيار آن، ابر مرده، زنده‌ و خاك‌ خشك‌، خرم‌ و سبز گردد.آمين‌

 

+ نوشته شده در  جمعه سوم فروردین 1386ساعت 1:57  توسط   |